Bài 1: Thực hiện xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa và vấn đề sách giáo khoa cho mọi trẻ em

(CLO) Theo chuyên gia Nguyễn Văn Cường thì xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa là một xu thế của giáo dục ở các nước phát triển, ngoài ra nhà nước còn hỗ trợ để học sinh được tiếp cận sách giáo khoa dễ dàng.

Đổi mới sách giáo khoa tại Việt Nam đối sánh với quốc tế:

Thực hiện chủ trương xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa theo yêu cầu tại Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông hiện nay đã tiến hành được gần nửa chặng đường. Điều dễ dàng thấy được chính là thu hút được nhiều tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn và kết quả đến nay đã có nhiều bộ sách cho lớp 1, lớp 2, lớp 3, lớp 6, lớp 7 và lớp 10. Sách giáo khoa lớp 4, lớp , lớp 11 đang được thẩm định và sách của lớp 5, lớp 9, lớp 12 đang được biên soạn.

Để hoàn thành được khối lượng lớn sách giáo khoa như vậy cũng đã cho thấy được những nỗ lực và có thành công bước đầu. Tuy nhiên, hiện trong dư luận xã hội vẫn còn nhiều hoài nghi, lo lắng trong đó có nhiều vấn đề liên quan đến chất lượng, hình thức của sách giáo khoa hiện nay. Cùng với đó là các chính sách liên quan đến việc tiếp cận sách giáo khoa đối với trẻ em đặc biệt là trẻ em nghèo, trẻ em vùng sâu vùng xa... Để có góc nhìn sắc sắc hơn về công tác này, trong loại bài "Đổi mới sách giáo khoa tại Việt Nam đối sánh với quốc tế" phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã có những trao đổi với các chuyên gia có kinh nghiệm trong công tác giáo dục, những chuyên gia có trải nghiệm giáo dục quốc tế để mang tới góc nhìn toàn diện, khách quan hơn về công cuộc đổi mới sách giáo khoa hiện nay của nước ta.

Xu hướng tăng tính cạnh tranh trong biên soạn sách giáo khoa

Đổi mới chương trình sách giáo khoa được thực hiện từ năm 2013 – đến nay được xác định là lần đổi mới thứ 4 về chương trình và sách giáo khoa kể từ khi nước ta giành được độc lập (tháng 8/1945). Điểm khác biệt lớn nhất của đổi mới sách giáo khoa lần này chính là việc sách giáo khoa được biên soạn xuất bản theo chủ trương một chương trình nhiều sách giáo khoa, bỏ độc quyền xuất bản sách giáo khoa.

Hiện sách giáo khoa được biên soạn theo phương thức mới đã được đưa vào giảng dạy. Trong đó, năm học 2020 – 2021 sách giáo khoa lớp 1; năm 2021 – 2022 sách giáo khoa lớp 2 và lớp 6; năm học 2022 – 2023 sách giáo khoa lớp 3, lớp 7 và lớp 10.

bai 1 thuc hien xa hoi hoa bien soan sach giao khoa va van de sach giao khoa cho moi tre em hinh 1

Công tác biên soạn, xuất bản sách giáo khoa hiện nay của Việt Nam đang dần tiệm cận với các chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên hiện vẫn có những ý kiến trái chiều xung quanh việc xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa và chủ trương một chương trình nhiều bộ sách giáo khoa. Có ý kiến còn đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo nên chọn một bộ sách để dùng chung cho cả nước.

Việc có ý kiến trái chiều liên quan đến đổi mới chương trình, sách giáo khoa lần này không có gì quá bất ngờ, bởi giáo dục luôn được dư luận rất quan tâm, bên cạnh đó công tác biên soạn sách giáo khoa vẫn còn đó những điểm chưa hợp lý khiến dư luận lo lắng.

Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã trao đổi với  tiến sĩ Nguyễn Văn Cường (sinh năm 1956)- người từng bảo vệ luận án tiến sĩ về khoa học giáo dục tại Đại học Potsdam, CHLB Đức năm 1995, trước đây làm việc tại Đại học Potsdam, CHLB Đức, nay là chuyên gia tư vấn giáo dục độc lập.

Bàn về việc xã hội hóa viết sách giáo khoa, việc một chương trình có nhiều bộ sách giáo khoa của Việt Nam khi so sánh với các nước có nền giáo dục tiên tiến, ông Nguyễn Văn Cường cho rằng, sự thay đổi của Việt Nam về chính sách đối với sách giáo khoa hiện nay là phù hợp với xu hướng quốc tế, đặc biệt tại các nước phát triển.

“Điều này thể hiện nỗ lực của Việt Nam trong đổi mới giáo dục theo hướng hội nhập quốc tế” – tiến sĩ Nguyễn Văn Cường nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia này, một chương trình giáo dục có thể có nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau. Chương trình giáo dục phổ thông do nhà nước ban hành, là văn bản quy phạm pháp luật.

Sách giáo khoa là tài liệu dạy học phục vụ cho việc thực hiện chương trình giáo dục. Việc biên soạn và phát hành sách giáo khoa do các nhà xuất bản thực hiện theo cơ chế thị trường nhưng có sự quản lý nhà nước.

Các nước quy định rõ về tính thẩm mỹ sách giáo khoa

Theo chuyên gia Nguyễn Văn Cường thì tính thẩm mỹ là một nội dung được quy định trong tiêu chuẩn sách giáo khoa. Tham khảo sách giáo khoa của các nước phát triển cho thấy SGK cần được trình bày hấp dẫn, phù hợp với lứa tuổi học sinh, hài hòa giữa kênh chữ và hình trong trang sách, hình ảnh chất lượng, đa dạng về thể loại, có sự hỗ trợ của màu sắc, giấy in có chất lượng phù hợp. 

Sự quản lý nhà nước đối với sách giáo khoa được thực hiện thông qua việc ban hành các tiêu chuẩn sách giáo khoa và tổ chức thẩm định sách giáo khoa. Những cuốn sách đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thẩm định phải đáp ứng các tiêu chuẩn sách giáo khoa được đưa vào danh mục sách giáo khoa được phép sử dụng cho dạy học ở trường phổ thông.

Các cơ sở giáo dục tự chọn sách giáo khoa các môn học trong danh mục sách giáo khoa đã được ban hành. “Cách làm này tạo ra sự cạnh tranh thúc đẩy chất lượng sách giáo khoa và tạo nhiều cơ hội lựa chọn cho nhà trường trong việc thực hiện chương trình giáo dục” – tiến sĩ Nguyễn Văn Cường nhấn mạnh.

bai 1 thuc hien xa hoi hoa bien soan sach giao khoa va van de sach giao khoa cho moi tre em hinh 2

Tiến sĩ Nguyễn Văn Cường (sinh năm 1956)- người từng bảo vệ luận án tiến sĩ về khoa học giáo dục tại Đại học Potsdam, CHLB Đức năm 1995, trước đây làm việc tại Đại học Potsdam, CHLB Đức, nay là chuyên gia tư vấn giáo dục độc lập.

Bài học để mọi học sinh dễ dàng tiếp cận được với sách giáo khoa

Bên cạnh việc tổ chức biên soạn sách giáo khoa thì việc để học sinh tiếp cận sách giáo khoa dễ dàng là điều mà nhiều nền giáo dục trên thế giới quan tâm. Nếu như ở Việt Nam hiện nay, sách giáo khoa được bán để phụ huynh mua trang bị cho con em mình. Tuy nhiên, trên thế giới nhiều quốc gia đã có chính sách trang bị sách giáo khoa miễn phí cho học sinh.

Theo chuyên gia Nguyễn Văn Cường, kinh nghiệm từ nước Đức, tại Berlin, chính quyền quy định học sinh tiểu học (lớp 1-6) được mượn sách giáo khoa miễn phí. Từ lớp 7 phụ huynh phải mua một phần sách giáo khoa nhưng không quá 100 Euro cho một học sinh trong 1 năm học theo danh mục hướng dẫn của nhà trường. Những cuốn sách giáo khoa khác nếu cần sẽ được nhà trường cho mượn miễn phí.

Khi nắm được thông tin Chính phủ và Bộ Giáo dục & Đào tạo đang có kế hoạch tiến hành việc mua sắm, cung cấp sách giáo khoa cho các thư viện nhà trường để học sinh được mượn sách, tránh tình trạng sách giáo khoa sử dụng một lần gây lãng phí vị chuyên gia này đã rất tán đồng.

Giá sách giáo khoa ở các nước phát triển

Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Cường thì giá sách giáo khoa ở các nước phát triển là khá cao. Ví dụ ở Đức, một cuốn sách giáo khoa giá dao động trong khoảng 10 đến 20 Euro, tương đương khoảng 250 nghìn đến 500 nghìn đồng Việt Nam. Nếu so sánh thì giá sách giáo khoa ở Đức có thể đắt hơn chục lần sách giáo khoa ở Việt Nam. Giá sách giáo khoa ở Đức là cao so với chính nhiều người dân Đức. Do vậy nhà nước Đức có các chính sách hỗ trợ để học sinh có thể được sử dụng sách giáo khoa cần thiết.

“Tôi rất hoan nghênh kế hoạch này của Chính phủ và Bộ Giáo dục & Đào tạo. Đây là nỗ lực nhằm tạo cơ hội cho tất cả học sinh được sử dụng sách giáo khoa cho việc học tập nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục và giảm bớt gánh nặng cho phụ huynh học sinh, phù hợp với kinh nghiệm quốc tế.

Chính sách này cũng góp phần thực hiện chính sách đảm bảo công bằng cơ hội học tập cho thanh thiếu niên. Hy vọng kế hoạch này sớm được hiện thực hóa ở nhà trường. Tất nhiên học sinh cần được yêu cầu giữ gìn và không viết vào sách giáo khoa” – ông Nguyễn Văn Cường bày tỏ quan điểm.

Như vậy có thể thấy trong việc biên soạn thì các nước tăng tính cạnh tranh để nâng cao chất lượng sách giáo khoa. Trong khi để giúp học sinh dễ dàng tiếp cận với sách giáo khoa thì vai trò của nhà nước là rất lớn, trong đó có việc mua sắm để học sinh được mượn học miễn phí.

(Còn nữa)

Bài 2: Kinh nghiệm quốc tế trong việc nâng cao chất lượng trong biên soạn và sử dụng tiết kiệm sách giáo khoa

Xem thêm

Giáo viên có 10 thay đổi lớn về vị trí việc làm, Tổ trưởng chuyên môn được xếp là viên chức quản lý

Giáo viên có 10 thay đổi lớn về vị trí việc làm, Tổ trưởng chuyên môn được xếp là viên chức quản lý

(CLO) Lần đầu tiên Chính phủ ban hành danh mục vị trí việc làm thống nhất đối với viên chức giáo dục trên cả nước. Nghị định 232/2026/NĐ-CP không chỉ thay đổi cách quản lý đội ngũ nhà giáo mà còn tác động trực tiếp đến tuyển dụng, bổ nhiệm, bậc nghề nghiệp, tiền lương và việc sắp xếp nhân sự trong các trường học.

Nghệ An: Hơn 200 nghìn học sinh được miễn phí sử dụng sách giáo khoa

Nghệ An: Hơn 200 nghìn học sinh được miễn phí sử dụng sách giáo khoa

(CLO) Sau khi rà soát nhu cầu sử dụng sách giáo khoa tại hơn 1.000 cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục nghề - giáo dục thường xuyên, ngành giáo dục Nghệ An xác định có hơn 208.000 học sinh thuộc diện ưu tiên dự kiến sẽ được mượn sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2026-2027. Để triển khai chính sách này, tỉnh dự kiến cần hơn 80 tỷ đồng mua sắm sách mới.

Quảng Trị hủy kết quả của 5 thí sinh vi phạm quy chế thi

Quảng Trị hủy kết quả của 5 thí sinh vi phạm quy chế thi

(CLO) Chiều 1/8, Ban Chỉ đạo Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 tỉnh Quảng Trị, các đơn vị liên quan đã họp và thống nhất xử lý hủy các bài thi, môn thi do vi phạm đối với 5 thí sinh trong vụ tố cáo gian lận thi cử.

Không cần là thủ khoa vẫn có thể nhận học bổng Chính phủ

Không cần là thủ khoa vẫn có thể nhận học bổng Chính phủ

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Điểm mới đáng chú ý là ngoài học sinh đạt giải quốc gia, quốc tế, top 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc cũng có cơ hội nhận học bổng Chính phủ ngay trước khi nhập học.

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

(CLO) Từ tháng 8/2026, nhiều chính sách giáo dục quan trọng bắt đầu có hiệu lực, từ bãi bỏ 11 văn bản quy phạm pháp luật, cho phép các trường công nhận tín chỉ khi đào tạo liên thông, siết việc dạy trước chương trình ở tiểu học đến lần đầu ban hành quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

(CLO) Từ ngày 4 đến 9/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học bước vào giai đoạn "lọc ảo" tuyển sinh trên phạm vi toàn quốc. Sau 6 ngày xử lý dữ liệu, điểm chuẩn và danh sách trúng tuyển đợt 1 sẽ được chốt, nhiều trường có thể công bố kết quả ngay từ tối 9/8 nếu hoàn tất sớm.

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

(CLO) Áp lực thành tích, kỳ vọng từ gia đình và nỗi sợ thất bại đang trở thành gánh nặng vô hình đè lên vai nhiều học sinh. Không ít em rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, thậm chí nảy sinh ý nghĩ tiêu cực khi không đạt được kết quả như mong muốn. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, những tổn thương tâm lý này có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của trẻ.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Từ năm học 2026–2027, Việt Nam sẽ sử dụng một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT ban hành ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống làm bộ SGK dùng chung, tiến tới mục tiêu miễn phí sách giáo khoa cho học sinh vào năm 2030. Dự kiến đến trước ngày 15/8/2026, tất cả học sinh cả nước sẽ có đầy đủ SGK các môn học, sách bài tập theo nhu cầu.

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

(CLO) Việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học trên cả nước đang bước vào giai đoạn nước rút, song nhiều chuyên gia cho rằng, thách thức lớn nhất không nằm ở việc hợp nhất đầu mối mà là lựa chọn người đứng đầu đủ năng lực quản trị.

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Bước sang năm thứ ba thực hiện cơ chế tự chủ tài chính 100% chi thường xuyên, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị đang biến áp lực thành động lực đổi mới. Kiên định với mục tiêu xây dựng trường cao đẳng chất lượng cao, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và nâng cao chất lượng đào tạo, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm giáo dục nghề nghiệp uy tín, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực miền Trung và cả nước.

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

(CLO) Từ năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú khi UBND xã, phường trực tiếp lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm, thay vì giao từng trường thực hiện như trước. Cùng với hệ thống truy xuất nguồn gốc HanoiCheck, mô hình mới được kỳ vọng tạo thêm "hàng rào" kiểm soát an toàn thực phẩm trong trường học.

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Ngày 29/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam đã kí kết Thỏa thuận hợp tác về phối hợp rà soát, đánh giá chuyên môn và hoàn thiện sách điện tử, sách số, học liệu số, qua đó góp phần xây dựng hệ sinh thái học liệu số chất lượng, hiện đại và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Từ năm học 2026-2027, học sinh cả nước sẽ chính thức học theo một bộ sách giáo khoa thống nhất. Nhiều ý kiến cho rằng việc này tạo thuận lợi cho công tác giảng dạy, tập huấn giáo viên, sinh hoạt chuyên môn và từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả.

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

(CLO) Đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ, thí sinh làm bài trên mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet. Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý trong Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trình Thủ tướng Chính phủ, nhằm hiện đại hóa kỳ thi nhưng vẫn bảo đảm an toàn, công bằng và độ tin cậy.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

(NB&CL) Bộ Giáo dục và Đào tạo ví kỳ thi tốt nghiệp THPT như khâu kiểm tra cuối cùng của một dây chuyền sản xuất: Dù 99% sản phẩm đạt chuẩn vẫn không thể bỏ qua bước đánh giá đầu ra. Theo các chuyên gia, giá trị của kỳ thi không nằm ở việc tạo ra tỷ lệ trượt cao, mà ở khả năng xác lập một chuẩn chung để đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông trên toàn quốc.

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng kỹ năng thực hành và năng lực nghề nghiệp, giáo dục nghề nghiệp đang trở thành con đường ngắn nhất đưa người học đến việc làm bền vững. Nắm bắt xu thế đó, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị không ngừng mở rộng các ngành đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, giúp người học vững tay nghề, tự tin lập nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội.

Cỡ chữ bài viết: