Giải trình trước Quốc hội sau phần thảo luận của các đại biểu, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Đỗ Văn Chiến khẳng định sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Theo Chủ tịch Đỗ Văn Chiến, dự thảo sửa đổi, bổ sung 4 luật do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì soạn thảo đã bám sát và thực hiện đúng các quy định của Đảng, đồng thời tham chiếu các quy định của Hiến pháp hiện hành và cả phần Hiến pháp đang được đề xuất sửa đổi. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở việc sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, không đặt vấn đề mở rộng sang các nội dung khác.
Trước ý kiến một số đại biểu viện dẫn cho rằng một số nội dung chưa hoàn toàn phù hợp với Nghị quyết 60 Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII, ông Đỗ Văn Chiến nêu rõ: Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã xây dựng một đề án rất công phu, có đầy đủ căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn, kèm theo tờ trình chi tiết trình Ban Chấp hành Trung ương xem xét. Trên cơ sở đó, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 60 và đồng ý với tờ trình cùng đề án của MTTQ Việt Nam. Các nội dung chi tiết trong đề án không được thể hiện đầy đủ trong Nghị quyết, song việc thực hiện hoàn toàn đúng với tinh thần Nghị quyết 60 và phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
Thông tin thêm về các nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm tại phiên thảo luận tổ, Chủ tịch Đỗ Văn Chiến cho biết đã có Báo cáo số 95 ngày 12/6/2025 gửi tới các vị đại biểu Quốc hội. Trong đó, báo cáo đã làm rõ và sâu sắc hơn tính chất trực thuộc và tính chủ động, sáng tạo của các tổ chức chính trị - xã hội khi được tổ chức thống nhất trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Về tính chất trực thuộc, Chủ tịch Đỗ Văn Chiến cho biết, việc hợp nhất nhằm thành lập cơ quan tham mưu giúp việc chung của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Theo đó, người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội sẽ được giới thiệu, hiệp thương giữ chức danh Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam. Các tổ chức Đảng tại MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đều là trực thuộc Đảng ủy MTTQ và các đoàn thể Trung ương; tổ chức Đảng này sẽ lãnh đạo, chỉ đạo chung về công tác tổ chức cán bộ, quản lý tài sản, tài chính của các đơn vị.
Về tính chủ động, sáng tạo, Chủ tịch Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh ba điểm chính. Thứ nhất, sau khi triển khai thực hiện các luật liên quan, các tổ chức như Công đoàn, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh vẫn tổ chức Đại hội riêng, ban hành điều lệ, bầu Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Chủ tịch, Phó Chủ tịch như hiện nay. Đây vẫn là những tổ chức độc lập, có đầy đủ tư cách pháp nhân. Thứ hai, trong hoạt động, các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục chủ động phối hợp công tác với các bộ, ban, ngành, địa phương theo đúng điều lệ và chức năng, nhiệm vụ được giao. Thứ ba, vai trò và địa vị pháp lý của Công đoàn Việt Nam được khẳng định rõ ràng trong luật, là tổ chức duy nhất đại diện cho người lao động ở cấp quốc gia trong các quan hệ lao động và quan hệ quốc tế.
Chủ tịch Đỗ Văn Chiến cho biết thêm: Cơ quan trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội có quyền trình dự án luật trước Quốc hội, trình dự án pháp lệnh trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đối với các tổ chức thành viên khác trong hệ thống Mặt trận, việc trình dự án sẽ được thực hiện thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Ông nhấn mạnh: “Tại kỳ họp này, Quốc hội sẽ xem xét sửa đổi, bổ sung Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở. Đây là những nội dung rất quan trọng nhằm hiện thực hóa chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cần thiết để MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội hoạt động hiệu quả hơn, phát huy đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân.”
Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam cũng khẳng định: Việc Quốc hội xem xét, quyết định sửa đổi các luật lần này không chỉ có ý nghĩa pháp lý mà còn là tình cảm, trách nhiệm của Quốc hội trong việc củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc – một truyền thống quý báu của dân tộc ta.
“Quyết định của Quốc hội tại hội trường Diên Hồng hôm nay sẽ phát huy hào khí Hội nghị Diên Hồng năm xưa, khơi dậy khát vọng cống hiến trí tuệ, công sức của nhân dân cả nước, hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh như di nguyện của Bác Hồ kính yêu”, ông Đỗ Văn Chiến khẳng định.
