Tình trạng một bộ phận người DTTS ở vùng sâu, vùng xa chưa thật sự “mặn mà” với việc phấn đấu vào Đảng xuất phát từ nhiều nguyên nhân như trình độ dân trí còn hạn chế, tập quán canh tác lạc hậu, đời sống kinh tế khó khăn và tâm lý e ngại bị ràng buộc. Điều này đòi hỏi các cấp ủy cần chú trọng bồi dưỡng “hạt giống đỏ” từ thực tiễn lao động, sản xuất; nâng cao nhận thức và phát huy vai trò gương mẫu của đội ngũ đảng viên ở cơ sở.
Nhiệm kỳ 2020- 2025, Đảng bộ các xã miền núi ở huyện A Lưới và Nam Đông (cũ) của TP Huế xác định phát triển đảng viên mới, nhất là đảng viên trong vùng đồng bào DTTS, là một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác xây dựng Đảng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng tại địa phương. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, công tác phát triển đảng viên ở vùng đồng bào DTTS trên địa bàn các xã này vẫn đang gặp nhiều khó khăn. Không ít chi bộ nhiều năm liền không kết nạp được đảng viên mới, ảnh hưởng đến sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng.
Đồng chí Hồ Thị Thương Thương, Bí thư chi bộ thôn PaHy, xã A Lưới 5 cho biết: “Chi bộ được thành lập từ năm 2008, đến nay chỉ kết nạp được 14 đảng viên, mặc dù ngay từ khi mới thành lập chi bộ luôn xác định công tác phát triển đảng viên là một nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng. Tuy nhiên rất khó để kết nạp đảng viên mới theo chỉ tiêu mà Đảng bộ xã giao, riêng năm 2020-2023 và 2025 chi bộ không kết nạp được đảng viên mới nào”.
Khó khăn trong tạo nguồn phát triển Đảng hiện nay chủ yếu xuất phát từ tình trạng khan hiếm quần chúng ưu tú, cùng với xu hướng “già hóa” đội ngũ đảng viên ở cơ sở và sự thiếu mặn mà của một bộ phận thanh niên do tập trung làm kinh tế hoặc đi làm ăn xa. Các nguyên nhân chính bao gồm thiếu nguồn nhân lực có chất lượng, hoạt động của các tổ chức đoàn thể chưa thật sự hấp dẫn, đồng thời nhận thức về tầm quan trọng của công tác phát triển Đảng tại một số cấp ủy cơ sở chưa đầy đủ.
Đồng chí Hồ Viết Lương, Trưởng Ban Xây dựng Đảng xã A Lưới 5 chia sẻ: "Đảng bộ xã thường xuyên theo dõi, đôn đốc các tổ chức Đảng trực thuộc xây dựng và thực hiện kế hoạch tạo nguồn, kế hoạch phát triển đảng viên hằng năm; đồng thời nắm tiến độ thực hiện chỉ tiêu kết nạp đảng viên của các chi bộ. Đảng bộ xã đã phân bổ chỉ tiêu kết nạp đảng viên năm 2026 cho 19 chi bộ trực thuộc. Tuy nhiên, hiện có đến 11 chi bộ không còn nguồn để kết nạp".
Nguyên nhân được chỉ ra là do các xã miền núi có xuất phát điểm kinh tế thấp, một bộ phận nhân dân còn gặp nhiều khó khăn trong đời sống, mặt bằng dân trí chưa đồng đều. Bên cạnh đó, năng lực của một số cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn nên công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng về phát triển đảng viên còn gặp nhiều khó khăn.
Tâm lý của một bộ phận thanh niên hiện nay chủ yếu tập trung phát triển kinh tế, ngại phấn đấu, chưa có nguyện vọng đứng trong hàng ngũ của Đảng. Hoạt động của các tổ chức chính trị – xã hội tại thôn, bản còn đơn điệu, chưa đủ sức thu hút, tập hợp và giáo dục, bồi dưỡng quần chúng. Một số cấp ủy chưa thật sự quan tâm, sâu sát trong việc phát hiện, tạo nguồn; quy trình, thủ tục kết nạp đôi khi còn phức tạp, gây khó khăn cho công tác phát triển Đảng.
Khó khăn lớn nhất trong công tác phát triển Đảng ở vùng đồng bào DTTS hiện nay là thiếu nguồn. Một trở ngại đáng kể là trình độ văn hóa của quần chúng. Theo Điều 1 (Khoản 2) Điều lệ Đảng, người vào Đảng phải biết chữ và có trình độ văn hóa tối thiểu là phải có bằng tốt nghiệp THCS trở lên. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều quần chúng ưu tú là người đồng bào DTTS tham gia các lớp học cảm tình Đảng nhưng vẫn còn hạn chế về khả năng đọc, viết, thậm chí có người chưa hiểu hết nội dung được truyền đạt.
Bên cạnh đó, những định kiến và phong tục tập quán lạc hậu trong cộng đồng, gia đình và dòng họ ở một số nơi vẫn còn tồn tại, phần nào ảnh hưởng đến nhận thức và động lực phấn đấu của quần chúng.
Thực tế cho thấy, những năm gần đây, nguồn phát triển đảng viên ở các địa phương vùng cao của thành phố Huế chủ yếu dựa vào lực lượng đoàn viên thanh niên, dân quân tự vệ và giáo viên. Tuy nhiên, lực lượng này đang ngày càng giảm dần, khiến công tác phát triển đảng viên mới của nhiều chi bộ, đảng bộ gặp khó khăn.
Đồng chí Hồ Sỹ Minh, Bí thư Đảng uỷ xã Long Quảng, thành phố Huế chia sẻ: "Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phát triển đảng viên vẫn còn những khó khăn, hạn chế nhất định. Nguồn phát triển đảng viên ở một số chi bộ, nhất là chi bộ cơ quan, còn hạn chế; số quần chúng ưu tú đủ điều kiện xem xét kết nạp chưa nhiều, thiếu tính kế thừa liên tục. Chất lượng nguồn phát triển đảng viên chưa đồng đều. Một bộ phận quần chúng trẻ có trình độ, năng lực nhưng chưa thật sự tha thiết với việc phấn đấu vào Đảng; trong khi đó, một số quần chúng có nguyện vọng lại bị hạn chế về trình độ học vấn, kỹ năng và khả năng tiếp cận khoa học – công nghệ, kinh tế còn khó khăn. Địa phương hiện chưa có trung tâm chính trị, đây cũng là một khó khăn lớn”.
Mặc dù cấp ủy cấp trên đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết với các giải pháp cụ thể, song khi triển khai vào thực tế mới thấy hết những khó khăn, vướng mắc. Nếu chỉ chạy theo chỉ tiêu cấp trên giao mà thiếu sự lựa chọn, bồi dưỡng kỹ lưỡng thì rất khó bảo đảm chất lượng đảng viên mới.
Lý giải về thực trạng khó tạo nguồn đảng viên, Lãnh đạo Ban Tổ chức Thành ủy Huế cho biết: “Ở các địa phương vùng cao, đời sống của bà con còn nhiều khó khăn nên người dân chủ yếu tập trung mưu sinh, chưa thực sự chú tâm phấn đấu vào Đảng. Bên cạnh đó, cũng phải nhìn nhận thẳng thắn rằng một số cấp ủy cơ sở chưa gắn trách nhiệm công tác kết nạp đảng viên cho các chi bộ trực thuộc, thiếu kiên quyết trong chỉ đạo thực hiện. Một nguyên nhân nữa là trình độ học vấn của nhiều quần chúng còn thấp, đây là trở ngại lớn trong việc tạo nguồn phát triển Đảng”.
Trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới hiện nay, nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS, đòi hỏi phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo hiệu quả của tổ chức cơ sở Đảng với yêu cầu nhiệm vụ chính trị ngày càng cao. Vì vậy, công tác phát triển đảng viên cần có những giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn nhằm tháo gỡ “nút thắt”, nâng cao chất lượng đảng viên và củng cố tổ chức cơ sở Đảng ở vùng đồng bào DTTS.
