Lạm dụng thuốc kháng sinh: Cần nhiều biện pháp để ngăn chặn!

(NB&CL) Theo các chuyên gia, tình trạng dễ dàng mua bán thuốc kháng sinh, sử dụng thuốc kháng sinh theo thói quen là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều người bệnh bị kháng thuốc, đứng trước nguy cơ bệnh tật không thể cứu chữa.

Thói quen nguy hiểm

Một trong những thói quen nguy hiểm của người dân hiện nay là việc dùng thuốc kháng sinh vô tội vạ và hệ lụy nguy hiểm đối với sức khỏe thì đã được cảnh báo rất nhiều. Về chức năng thì thuốc kháng sinh là một nhóm thuốc được sử dụng trước hết để chữa những bệnh do vi khuẩn gây ra.

Thuốc có tác dụng diệt trực tiếp vi khuẩn hoặc làm chậm lại sự phát triển của vi khuẩn để tạo điều kiện cho hệ miễn dịch của cơ thể người giải quyết tình trạng nhiễm khuẩn. Vì những tác dụng trên nên nhiều người có thói quen lạm dụng sử dụng thuốc kháng sinh khi bị bệnh mà thiếu sự tư vấn của bác sĩ.

lam dung thuoc khang sinh can nhieu bien phap de ngan chan hinh 1

Mua thuốc dễ như mua rau

Ông Cao Hưng Thái - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, hiện nay tình trạng kháng kháng sinh ở Việt Nam hết sức trầm trọng, hầu hết các chủng vi khuẩn đã kháng với kháng sinh. Tỷ lệ sử dụng thuốc kháng sinh ở Việt Nam hiện nay rất cao, trong các cơ sở khám bệnh, 1/2 chi phí khám chữa bệnh dành cho tiền thuốc điều trị, trong đó thuốc kháng sinh chiếm tới 1/3. Mặc dù Bộ Y tế đã ban hành nhiều chế tài xử phạt với các hành vi dùng thuốc kháng sinh không đúng như cấm các dược sĩ không được bán thuốc kháng sinh cho người dân khi không có đơn của bác sĩ, nhưng việc mua kháng sinh dễ như “mua mớ rau ngoài chợ” vẫn còn xảy ra.

Xung quanh thực trạng này, mới đây nhất bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội có kể chuyện về bạn của ông bị ốm và tự ý đi mua thuốc nhưng may mắn được ông phát hiện sớm vì gói thuốc mua về lại rơi vào trường hợp “chống chỉ định”.

Theo đó, bạn ông Hiếu bị viêm họng và ra cửa hàng thuốc mua thuốc. Ông được nhân viên nhà thuốc bán cho gói thuốc với giá 50 nghìn đồng. Ông Nguyễn Lân Hiếu vô tình biết được việc này và ông đã mở gói thuốc ra kiểm tra. Điều khiến ông giật mình khi biết có đến 2 loại kháng sinh cùng nhóm.

“Đây là chống chỉ định mà ai cũng hiểu, chưa kể còn mấy loại vàng, đỏ không thể đoán là thuốc gì vì không có tên và hàm lượng. Không hướng dẫn cũng chẳng hoá đơn nên uống vào có sao cũng không thể kêu ai” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kể.

Theo ông Nguyễn Lân Hiếu thì những gói thuốc kiểu này có mặt ở khắp nơi và ngày càng phổ biến cho dù cơ quan chức năng có kiểm tra xử phạt, răn đe. Nguyên nhân có nhiều nhưng chủ yếu là do sự dễ dãi đối với sức khỏe của mỗi người vì nghĩ thuốc nào uống vào cũng đỡ bệnh, khỏi bệnh là được mà ít khi nghĩ tới hậu quả đối với sức khỏe.

“Chúng ta đều biết, bệnh thông thường đại đa phần đều tự khỏi, đặc biệt các bệnh do virus gây ra. Chính vì vậy đúng là thuốc nào uống vào cũng có khả năng chữa bệnh nhưng điều nguy hiểm là tác dụng phụ của thuốc và sự nhờn thuốc. Bất cứ thuốc gì kể cả thuốc bổ đều có tác dụng phụ và phản ứng dị ứng. Tình trạng kháng kháng sinh đang khiến các bác sĩ lâm sàng vô cùng nhức óc mà nguyên nhân sâu xa là việc dùng thuốc bừa bãi, không đúng liều lượng và tuân thủ ngày điều trị” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu lo lắng.

Liên quan vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kêu gọi các nhà thuốc phải nghĩ đến những hậu quả không đong đếm được lên sức khoẻ của người dân mà giữ đúng được nguyên tắc “không bán thuốc mà không có đơn”. Nếu điều này được các nhà thuốc trong cả nước coi là “kim chỉ nam” thì chắc chắn tỷ lệ dị ứng thuốc, kháng thuốc trong cả nước sẽ giảm rõ rệt.

Ông cũng cho rằng, các bác sĩ cũng đừng “dễ dãi” với đơn thuốc của mình. Hãy viết đơn trên toa thuốc mà tốt nhất là đánh máy, không nên bạ giấy nào cũng viết, viết tên thuốc phải để người thường đọc được và nên có thêm vài dòng hướng dẫn ở cuối đơn như chế độ ăn uống, tập luyện và hẹn tái khám…

lam dung thuoc khang sinh can nhieu bien phap de ngan chan hinh 2

“Cuối cùng lại xin nhắc lại “hãy là người bệnh thông minh”. Không nhận các túi thuốc không hướng dẫn, không rõ tên thuốc. Nếu không rõ đừng ngần ngại hỏi kỹ người bán thuốc, bác sĩ của mình. Nên để ý đến liều lượng, thời gian dùng và tác dụng phụ của thuốc” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.

Cần tăng chế tài xử phạt

Trước thực trạng thói quen mua bán thuốc và dùng thuốc kháng sinh dễ dãi, phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã trao đổi với bác sĩ Nguyễn Văn Thường - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội).

Theo bác sĩ Thường thì dùng thuốc nói chung không chỉ riêng kháng sinh là phải trên cơ địa của bệnh nhân, dựa trên chức năng thận, gan của mỗi người bệnh. “Cùng một liều thuốc nhưng với người này không vấn đề nhưng với người kia lại gây độc. Do đó, bác sĩ luôn phải cân nhắc khi kê đơn” - bác sĩ Nguyễn Văn Thường cho biết.

Ông cũng cho rằng: “Thuốc kháng sinh uống phải đúng liều, đúng lộ trình, nếu tự uống sẽ không đúng lộ trình nên tăng nguy cơ kháng thuốc mà quan trọng hơn là ảnh hưởng đến chức năng thận, gan, tác dụng phụ ảnh hưởng đến cơ thể”.

Cũng theo bác sĩ Thường, mọi người trước khi mua và sử dụng kháng sinh thì cần hỏi ý kiến bác sĩ. Khi dùng kháng sinh bác sĩ định hướng là nhiễm vi khuẩn gì để chọn kháng sinh đúng. Nếu không đúng thì chỉ có thể gây tác hại.

Ông cũng cho rằng: “Trong vấn đề quản lý, ở nước ngoài hầu hết kháng sinh bệnh nhân không được tự mua mà phải có đơn bác sĩ chỉ định. Người ta quản lý thuốc kháng sinh chặt chẽ giống như thuốc gây nghiện. Nước ta hiện nay thuốc gây nghiện quản lý chặt chẽ nhưng thuốc kháng sinh thì không. Ở nước ngoài, người ta lưu đơn để quản lý tránh người bệnh lạm dụng thuốc. Ngoài ra, cần tuyên truyền nâng cao hiểu biết của người dân, hiện thói quen của nhiều người chữa bệnh theo thầy thuốc trên mạng rất nguy hiểm”.

Xung quanh vấn đề này, nhiều chuyên gia còn cho rằng cần phải tăng chế tài xử phạt đối với hành vi bán thuốc không có đơn của bác sĩ. Còn nếu bác sĩ kê thuốc không đúng như hướng dẫn chẩn đoán thì sẽ bị phạt mạnh. Chỉ có như vậy thì tình trạng mua bán thuốc kháng sinh dễ dãi mới giảm, sức khỏe của người dân mới được bảo vệ.

Kháng kháng sinh còn nguy hiểm hơn cả ung thư

GS.TS Nguyễn Gia Bình – Chủ tịch Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam – nguyên Trưởng khoa Hồi sức tích cực Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Hậu quả của kháng kháng sinh chính là tính mạng của người bệnh, hoặc khiến bệnh nặng, thời gian điều trị kéo dài và chi phí cao gấp vài lần đến vài chục lần người không kháng kháng sinh. Bệnh nhân kháng kháng sinh thì nguy cơ đối mặt với các bệnh hiểm nghèo không có thuốc chữa cao hơn và nguy hiểm hơn cả bệnh ung thư”.

Trinh Phúc

Xem thêm

Siết chặt kiểm tra quán ăn quanh điểm thi, bảo đảm an toàn cho thí sinh mùa thi 2026

Siết chặt kiểm tra quán ăn quanh điểm thi, bảo đảm an toàn cho thí sinh mùa thi 2026

(CLO) Trước thềm Kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp năm 2026, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm, đặc biệt tại các khu vực gần điểm thi nhằm phòng ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm đối với thí sinh và người nhà.

Bác sĩ Trịnh Hữu Chín 3 lần thủ khoa: ‘Danh hiệu không cứu được bệnh nhân, chỉ có năng lực và tình thương làm được điều đó’

Bác sĩ Trịnh Hữu Chín 3 lần thủ khoa: ‘Danh hiệu không cứu được bệnh nhân, chỉ có năng lực và tình thương làm được điều đó’

(CLO) 3 lần bước lên đỉnh cao với danh hiệu Thủ khoa tại một trong những ngôi trường đại học y khoa danh tiếng bậc nhất; tốt nghiệp đồng thời học vị Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú và Bác sĩ chuyên khoa I khi mới 28 tuổi, ThS.BSNT Trịnh Hữu Chín (hiện đang công tác tại Bệnh viện Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm) sở hữu một bảng thành tích là niềm mơ ước của bao thế hệ sinh viên y khoa.

Lay lắt những phận đời ở “xóm chạy thận”

Lay lắt những phận đời ở “xóm chạy thận”

Họ đều là những người mang trong mình căn bệnh hiểm nghèo về đây ở trọ và lập nên một xóm buồn mang tên “xóm chạy thận”. Giữa thời tiết nắng nóng, họ phải sống trong những phòng trọ lụp sụp, xuống cấp và thiếu thốn trăm bề. Ở nơi mà lằn ranh giữa sự sống và cái chết như sợi chỉ mong manh, tình người càng thêm bền chặt…

'Cơn sốt' thuốc ung thư Amivantamab giá hơn 1,4 tỷ đồng/3 tháng, bác sĩ cảnh báo đừng nhầm là 'thuốc tiên'

'Cơn sốt' thuốc ung thư Amivantamab giá hơn 1,4 tỷ đồng/3 tháng, bác sĩ cảnh báo đừng nhầm là 'thuốc tiên'

(CLO) Thông tin về thuốc điều trị ung thư Amivantamab những ngày gần đây đang tạo nên một "cơn sốt" trên mạng xã hội và các diễn đàn bệnh nhân. Nhiều bài viết lan truyền với những cụm từ như "khối u biến mất", "bước ngoặt điều trị ung thư", thậm chí có người ví đây là "thuốc tiên" giúp chữa khỏi bệnh.

Hà Nội thông qua chính sách an sinh quy mô lớn từ 1/7 với mục tiêu 'không ai bị bỏ lại phía sau'

Hà Nội thông qua chính sách an sinh quy mô lớn từ 1/7 với mục tiêu 'không ai bị bỏ lại phía sau'

(CLO) Từ ngày 1/7, người dân Hà Nội sẽ được hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần. Đây là một trong những nội dung nổi bật của Nghị quyết về chính sách an sinh xã hội vừa được HĐND thành phố thông qua với tỷ lệ đồng thuận tuyệt đối. Bên cạnh đó, Hà Nội cũng hỗ trợ mạnh cho cấp cứu ngoại viện, điều trị cận thị và trợ giúp khẩn cấp đối với các nhóm yếu thế.

Khám vượt phép, bán thuốc cho bệnh nhân, phòng khám phụ sản ở Hà Nội bị phạt 163 triệu đồng

Khám vượt phép, bán thuốc cho bệnh nhân, phòng khám phụ sản ở Hà Nội bị phạt 163 triệu đồng

(CLO) Trong tuần qua (từ ngày 23/5 đến 29/5), Sở Y tế Hà Nội đã ban hành 5 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 5 cơ sở khám, chữa bệnh trên địa bàn, với tổng số tiền xử phạt 201 triệu đồng. Nhiều cơ sở bị phát hiện vi phạm trong hoạt động chuyên môn, niêm yết giá dịch vụ và điều kiện hành nghề.

Khám sức khỏe miễn phí toàn dân: Cần gỡ “nút thắt” nhân lực ở y tế cơ sở

Khám sức khỏe miễn phí toàn dân: Cần gỡ “nút thắt” nhân lực ở y tế cơ sở

(CLO) Từ năm 2026, chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần đang thu hút sự quan tâm của người dân, đánh dấu bước chuyển của ngành y tế từ chữa bệnh sang phòng bệnh. Tuy nhiên, để chủ trương này triển khai hiệu quả, tuyến y tế cơ sở vẫn cần vượt qua nhiều khó khăn về nhân lực, trang thiết bị và năng lực chuyển đổi số.

Bệnh viện 108 và cuộc chạy đua giữ lại cơ hội sống cho bệnh nhân

Bệnh viện 108 và cuộc chạy đua giữ lại cơ hội sống cho bệnh nhân

(CLO) Ngày 29/5/2026, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, một ca hiến - ghép đa tạng được triển khai trong bối cảnh đặc biệt: bên ngoài phòng phẫu thuật là Hội nghị khoa học Tim mạch đa mô thức trong kỷ nguyên mới (MCNE 2026), còn bên trong là cuộc chạy đua thực sự với thời gian để giữ lại cơ hội sống cho những bệnh nhân đang ở giai đoạn cuối của bệnh lý tim và gan.

Cỡ chữ bài viết: