Vẽ chân dung “người đi tìm lửa”
Hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển đã giúp Petrovietnam tích lũy một nền tảng đặc biệt về kinh nghiệm vận hành trong ngành năng lượng và cũng đồng thời là bản sắc của những con người đi tìm lửa. Tuy vậy, chính bề dày ấy cũng đặt ra thách thức lớn khi bối cảnh kinh tế thế giới thay đổi nhanh hơn bao giờ hết. Chuyển dịch năng lượng, áp lực giảm phát thải cùng với làn sóng chuyển đổi số buộc những tổ chức quy mô lớn phải tự làm mới mình với tốc độ chưa từng có. Trong bối cảnh đó, việc tái tạo văn hóa được Petrovietnam đặt lên trước một bước như một cách nâng cấp hệ điều hành của toàn bộ tổ chức. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược bởi mọi cải cách về cấu trúc hay công nghệ đều khó tạo ra hiệu quả bền vững nếu không bắt đầu từ sự chuyển dịch trong tư duy và hành vi.
Từ năm 2019, khi tập đoàn đối diện với nhiều biến động khắc nghiệt, chương trình tái tạo văn hóa đã được triển khai với việc xác định văn hóa đóng vai trò dẫn dắt, tạo đà cho tái tạo kinh doanh. “Petrovietnam luôn coi trọng phát triển văn hóa để làm điều kiện dẫn dắt cho việc phát triển kinh tế. Và chúng tôi đề ra mục tiêu là tái tạo văn hóa đi trước để tạo đà cho tái tạo kinh doanh”, ông Trần Quang Dũng cho biết trong Diễn đàn quốc gia “Văn hoá với doanh nghiệp” năm 2026.
Ở góc độ quản trị hiện đại, có thể xem đây là một quá trình tái lập logic vận hành của doanh nghiệp. Một tổ chức quy mô lớn thường tích tụ độ trễ trong ra quyết định, trong phản ứng với thị trường và trong khả năng thích ứng. Khi môi trường bên ngoài biến động nhanh, độ trễ này trở thành điểm nghẽn. Văn hóa khi được thiết kế lại sẽ giúp giảm độ trễ ấy bằng cách định hình lại cách suy nghĩ, cách hành động và cách phối hợp giữa các bộ phận. Petrovietnam đã định vị văn hóa như một lực lượng vận hành thực sự, có khả năng biến các nguồn lực tĩnh thành động lực phát triển. Điều này thể hiện qua việc tích hợp văn hóa quản trị biến động và quản trị rủi ro vào trong hệ giá trị cốt lõi…
Theo sổ tay văn hóa Petrovietnam, bốn giá trị cốt lõi gồm khát vọng - trí tuệ - chuyên nghiệp - nghĩa tình được xác lập như một hệ quy chiếu chung cho toàn bộ tổ chức và được Petrovietnam cụ thể hóa trong sổ tay văn hóa doanh nghiệp. Đây là tiêu chuẩn hành vi giúp đồng bộ hóa một lực lượng lao động quy mô lớn và duy trì tính nhất quán trong những giai đoạn khó khăn.
Trong đó, khát vọng là động lực nội sinh giúp đội ngũ vượt qua giới hạn của những thành tựu đã có. Trong ngành năng lượng, khát vọng thể hiện qua việc tìm kiếm cơ hội mới, từ khai thác đến chế biến và phát triển các nguồn năng lượng sạch. Nó cũng là yếu tố giúp Petrovietnam hướng tới các chuẩn mực quốc tế thay vì chỉ dừng lại ở thị trường nội địa. Trí tuệ đóng vai trò hiện thực hóa khát vọng. Trong một lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng khoa học kỹ thuật cao, trí tuệ không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là khả năng tư duy phản biện và sáng tạo. Việc khai thác trí tuệ tập thể giúp tổ chức giải quyết những bài toán phức tạp, từ công nghệ khai thác đến tối ưu hóa vận hành. Chuyên nghiệp là nền tảng để hội nhập sâu rộng. Khi tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn cao về quản trị, minh bạch và hiệu quả. Petrovietnam đã tập trung xây dựng các quy trình chuẩn, nâng cao kỷ luật thực thi và tăng cường tính minh bạch trong thông tin. Điều này giúp củng cố niềm tin của đối tác và nâng cao khả năng cạnh tranh. Còn nghĩa tình tạo nên sự gắn kết nội bộ và trách nhiệm với cộng đồng. Đây là một giá trị đặc trưng, phản ánh truyền thống của những người đi tìm lửa. Nghĩa tình thể hiện qua sự tri ân các thế hệ đi trước, sự sẻ chia trong nội bộ và trách nhiệm với xã hội. Khi được nâng tầm thành đạo đức kinh doanh, giá trị này góp phần tạo ra một môi trường làm việc nhân văn và bền vững. Tinh thần “một đội ngũ - một mục tiêu” trở thành sợi dây liên kết các giá trị này. Trong một tổ chức lớn, sự phối hợp giữa các đơn vị đóng vai trò then chốt. Khi mọi người cùng hướng tới một mục tiêu chung, hiệu quả vận hành được nâng cao rõ rệt.
Một điểm đáng chú ý khác là sự gắn kết giữa văn hóa doanh nghiệp và thể chế. Theo ông Dũng, một môi trường pháp lý minh bạch và công bằng sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển và hội nhập. Nhìn rộng hơn, hành trình này phản ánh một xu hướng lớn trong quản trị hiện đại. Khi môi trường kinh doanh trở nên phức tạp và khó dự đoán, những yếu tố vô hình như văn hóa và niềm tin ngày càng đóng vai trò trung tâm, giúp tổ chức duy trì sự ổn định trong khi vẫn linh hoạt trước những thay đổi.
Hiến kế vì một nền văn hóa kinh thương cho Việt Nam
Từ góc nhìn của một doanh nghiệp gắn chặt với tiến trình phát triển của nền kinh tế, ông Dũng chỉ ra ba trụ cột thể chế cần được quan tâm tương ứng với những chuyển động nội tại của Petrovietnam trong giai đoạn vừa qua. Thứ nhất là yêu cầu kiến tạo một môi trường cạnh tranh dựa trên tốc độ và năng lực thích ứng. Nếu trước đây, lợi thế thường nghiêng về quy mô thì hiện nay ưu thế lại thuộc về khả năng phản ứng nhanh. Điều này đặt ra đòi hỏi cấp thiết đối với việc hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, công bằng và có tính khuyến khích đổi mới. Một khung khổ pháp lý ổn định, rõ ràng và có động lực sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian ra quyết định, chủ động hơn trong hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Thứ hai là việc định vị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như một động lực phát triển mang tính cấu trúc. Sau khi Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị được ban hành, những chuyển động trong thực tiễn đã diễn ra với tốc độ nhanh. Tuy vậy, để các động lực này thực sự bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Việc thúc đẩy chính phủ số, xã hội số và công dân số không chỉ là mục tiêu phát triển mà còn là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành và mở rộng không gian tăng trưởng.
Thứ ba là yêu cầu đưa văn hóa kinh doanh vào quỹ đạo thể chế. Thực tế cho thấy sự chủ động của các tổ chức xã hội nghề nghiệp trong việc xây dựng và lan tỏa bộ tiêu chí văn hóa kinh doanh đã tạo ra một hiệu ứng tích cực, khơi dậy tính tự giác trong cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, để những giá trị này có sức sống lâu dài, cần có sự tham gia mạnh mẽ hơn từ phía Nhà nước trong việc hoàn thiện các quy định liên quan.
Khi văn hóa được đặt trong một khuôn khổ chính sách phù hợp, các chuẩn mực đạo đức và hành vi sẽ dần trở thành một phần của trách nhiệm, góp phần nâng cao chất lượng phát triển và củng cố niềm tin trong môi trường kinh doanh.
Bên cạnh đó, đại diện Petrovietnam hiến kế, cần thiết lập các cơ chế khuyến khích đủ mạnh để thúc đẩy văn hóa doanh nghiệp đi vào chiều sâu. Việc khen thưởng kịp thời những cá nhân và tập thể triển khai hiệu quả sẽ tạo ra động lực lan tỏa, giúp các giá trị văn hóa được hiện thực hóa trong hành vi hằng ngày.
Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trong việc tuyên truyền, phổ biến và nhân rộng các mô hình tốt. Khi những thực hành hiệu quả được chia sẻ rộng rãi, văn hóa kinh doanh sẽ dần hình thành như một chuẩn mực chung, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.
