Người thầy đầu tiên

Có thể nói, hầu hết học viên Lớp B6 đều rất miệt mài gắn bó với trang giấy và cây bút từ khi mới bước vào trường. Và rồi chỉ theo đuổi một nghề - nghề báo cho đến tận bây giờ.

nguoi thay dau tien hinh 1

Nhà báo Lưu Quý Kỳ (bên phải) - Nguồn: Tư liệu phim của Đài Truyền hình Nhật Bản

Bài liên quan

Hội Nhà báo Hàn Quốc thăm và làm việc tại Trung tâm Truyền thông tỉnh Quảng Ninh

Chi hội nhà báo Báo Đồng Nai nâng cao tinh thần đoàn kết để quy tụ hội viên

Dấu ấn về Việt Nam tươi đẹp qua chuyến tham quan bảo tàng của Hội Nhà báo Hàn Quốc

Hội Nhà báo Vĩnh Phúc tổ chức nhiều hoạt động tri ân nhân Ngày Thương binh liệt sĩ

Ngày 1/8 tới là kỷ niệm lần thứ 40 ngày mất của thầy Lưu Quý Kỳ (1/8/1982 – 1/8/2022) kính mến. Xin mạo muội mấy lời chân thành nhất thay dòng ký ức sẻ chia cùng Hội Nhà báo Việt Nam và quý đồng nghiệp thân yêu.

Tôi may mắn được nhà báo Lưu Quý Kỳ - một nhà báo tên tuổi, đã dạy tôi nghề báo là một nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý. Có lẽ vì vậy mà hơn bốn chục năm qua, tôi vẫn miệt mài với mỗi nghề báo, dù đã có lúc cơm hẩm, cá ươn, con đau, vợ khổ; thậm chí phải nhận lấy một biến cố gì đó trong cuộc đời...

Cuối năm 1978, tôi được tòa soạn đưa lên Thủ Đức, TP. HCM học lớp báo chí phía Nam tại Trường Tuyên huấn Trung ương III (cùng với Mai Hoa, Minh Gương, Ái Liên, Thanh Bình). Lớp có tên tắt là B6, quy tụ gần 150 anh chị em đang làm báo tại các tỉnh từ Quảng Nam, Đà Nẵng trở vào đến chót mũi Cà Mau. Có thể nói đây là khóa học rất đặc biệt vì chỉ có một không hai từ sau ngày thống nhất đất nước đến giờ.

Diễn ra trong 9 tháng 10 ngày thì kết thúc, mặc dù trường có ý định kéo dài thêm, vì thấy nội dung chương  trình “có chất lượng tốt”. Sau này, tôi nhớ lại là hình như do chiến tranh từ phía Tây Nam và biên giới phía Bắc đang đến hồi cao điểm, nên...

Tuy ngắn hạn nhưng dài cảm xúc và ấn tượng. Không một ai trong chúng tôi có thể quên nhà báo Hữu Thọ, với bài kỹ năng viết phóng sự điều tra - đó là một thể tài hấp dẫn đòi hỏi thật kỳ công và rực lửa máu nghề. Rồi thầy Việt Long, thầy Thép Mới với những trang tin nóng hổi tính thời sự, những bài tùy bút vang động núi rừng. Nhớ thầy Dương Đình Thảo với triết lý nghệ thuật thắng từng bước để thành chiến thắng trọn vẹn của cách mạng Việt Nam; và công cuộc đấu tranh chống tiêu cực với mối hiểm họa mang tên “viên đạn bọc đường” của thời yên bình đất nước.

Tác giả quyển sách Nước về biển cả - Lưu Quý Kỳ là thầy học của tôi về nhiều phương diện chứ không chỉ có thể tài bút ký chính luận. Ấy là cái phẩm chất sống chết với nghề; là làm hết việc chứ không hết giờ; là làm báo thì không có chức tước, phẩm hàm. Làm báo, theo thầy Kỳ là nghề biên niên sử. Bởi vậy, nhà báo phải là người mẫu mực, trung thực, thẳng ngay, luôn đặt chuẩn chất “Lễ - Trí - Dũng” lên hàng đầu.

nguoi thay dau tien hinh 2

Họp mặt các học viên lớp B6 ngày ấy - Nguồn: Huỳnh Văn Thanh

Ở nhà báo Lưu Quý Kỳ, sắc sảo, đam mê, nhân văn là ba nét nổi trội, tác động qua lại làm nên tác phẩm và tài năng của ông. Mỗi cuộc hội thảo về cuộc đời và sự nghiệp của nhà báo Lưu Quý Kỳ còn nêu bật thêm nhiều điều mới lạ. Và cho đến nay (theo tinh thần hội thảo ngày 18/3/2017, thể tài bút ký chính luận vẫn giữ nguyên giá trị là “số một” của nhà báo - nhà văn Lưu Quý Kỳ qua các thời kỳ).

Nhà báo Lưu Quý Kỳ luôn nhắc nhở lớp chúng tôi, thời giờ là vàng ngọc, hãy tranh thủ mọi nơi, mọi lúc mà học hành, tác nghiệp, sáng tạo các tác phẩm báo chí, văn học. Ông hay thốt lên câu: Lại sắp Tết nữa rồi! Người thân và lớp, bạn bè ông giải thích ý của ông là thời gian thì cứ trôi đi thấm thoắt, Tết này qua, Tết tới lại gõ cửa mọi nhà (Tết là thời điểm sống động nhất của đất trời, là cái mốc chuẩn chất cho người và vạn vật). Ông nhắc đến sự tích tắc, tích tắc của kim đồng hồ để lưu ý con cháu và lớp đồng nghiệp đàn em đừng bao giờ lãng phí thời gian.

Nào ai biết lần gặp gỡ ấy (1978) là lần sau cuối đối với lớp báo chí chúng tôi! Năm đó, thầy Kỳ phải ngồi xuống ghế dựa để giảng bài cho lớp chúng tôi. Thi thoảng, thầy mới đứng lên ghi vào bảng đen về những tình tiết quan trọng cho chúng tôi dễ nhận. Căn bệnh phổi quái ác đã lấy đi của thầy quá nhiều sức lực. Tôi nghe tiếng nói của thầy bị khàn và hơi thở thì hụt hẫng lắm. Ít ai biết thầy chỉ “hô hấp” bằng một lá phổi từ nhiều năm tháng của cuộc chiến ác liệt, trong khi công việc của một Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền Quốc tế, Vụ trưởng Vụ Báo chí Trung ương luôn réo gọi và cần nhiều đến thầy.

Tôi có cảm giác là thầy Lưu Quý Kỳ đã làm việc một cách hối hả và hết sức tranh thủ thời giờ vào những năm tháng cuối đời. Không mấy năm sau khi giảng dạy ở lớp chúng tôi, thầy đã vĩnh viễn ra đi, bỏ lại nghề báo với biết bao công trình dang dở, biết bao đồng môn, người thân với niềm tiếc thương vô hạn…

40 năm học và làm theo thầy, tôi gặt hái được nhiều kết quả tốt dù có đôi khi phải vượt qua lắm éo le, nghịch cảnh. Nhưng tôi rất vui khi được học với thầy và được suốt cuộc đời làm cái nghề mà mình yêu thích. Tôi giờ đã hưu trí, vẫn không quên lui tới chỗ mấy sạp báo lẻ, hiệu sách tìm đọc những tờ nhật báo, tuần san. Đọc nhiều báo in để nhớ về một thời làm báo. Nhìn ra ta bà thế sự, mỗi góc phố, làng quê hễ thấy có đề tài gì là viết cho tờ Báo Đồng Khởi quê nhà và mấy tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn, Pháp Luật, Thời Nay… Càng nhớ thầy, tôi càng phấn đấu nâng thêm tầm bút.

Lưu Quý Kỳ, 20 tuổi, 25 tuổi đã là cây bút, Thư ký tòa soạn sắc sảo của nhiều tờ báo như: Dân, Dân Tiến, Dân Muốn, Tiến Tới, Lao Động Phổ Thông, Công Luận, Điện Tín, Thế Kỷ… Ông viết bài với nhiều bút danh khác nhau: Thanh Vệ, Phác Căn, Lưu Quang Khải... Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Lưu Quý Kỳ làm chủ bút Báo Quyết Thắng của Mặt trận Việt Minh Trung Bộ, chủ bút Báo Ánh Sáng, chủ bút Báo Cứu Quốc khu IV, phụ trách tạp chí Kháng Chiến, Báo Sáng Tạo ở khu V; Giám đốc Sở Tuyên truyền Nam Bộ, chủ bút Báo Thống Nhất, chủ bút Báo Nhân Dân Miền Nam, chủ nhiệm tạp chí Lá Lúa…

Sau năm 1954, tập kết ra Bắc, nhà báo Lưu Quý Kỳ là Vụ trưởng Tuyên truyền miền Nam, sau đó là Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền Quốc tế, Tổng Thư ký Hội Nhà báo Việt Nam; Vụ trưởng Vụ Báo chí Ban Tuyên huấn Trung ương; Phó chủ tịch Tổ chức nhà báo Quốc tế (OIJ) được tặng Huy chương Julius Fucik về nhà báo cống hiến cho hòa bình và hữu nghị thế giới.

Lưu Quý Kỳ là tấm gương sáng cho các nhà báo về hoạt động thực tiễn và tấm lòng say mê nghề nghiệp. Ông hoạt động xuyên suốt một đời làm báo suốt 47 năm, đi nhiều nơi từ Nam ra Bắc, đến với 20 nước, viết 3 ngàn bài các thể loại, in 27 quyển sách. Ông mất ngày 1/8/1982, lúc 63 tuổi.

Huỳnh Văn Thanh

Xem thêm

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

(NB&CL) Một tòa soạn có thể tích lũy hàng triệu bài viết, hình ảnh, video sau nhiều năm hoạt động nhưng chưa chắc đã sở hữu một kho dữ liệu có giá trị. Khi thông tin còn phân tán, thiếu cấu trúc và khó kết nối, dữ liệu dù nhiều vẫn chưa thể trở thành nguồn lực tạo ra những giá trị mới.

Vì sao dữ liệu đang trở thành “nguồn lực chiến lược” của báo chí?

Vì sao dữ liệu đang trở thành “nguồn lực chiến lược” của báo chí?

(NB&CL) Trong kỷ nguyên số và AI, một cơ quan báo chí không chỉ cần sản xuất nội dung nhanh, hay mà còn phải biết tổ chức, chuẩn hóa, kết nối và khai thác tài sản dữ liệu của mình. Từ kho nội dung đã xuất bản, dữ liệu độc giả, hình ảnh, video, âm thanh đến dữ liệu phục vụ sản xuất nội dung, tất cả cần được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược. Tòa soạn nào làm chủ được dữ liệu sẽ có nền tảng để làm chủ công nghệ, đổi mới sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đó cũng chính là vấn đề được đặt ra tại chuyên đề này.

Bảo vệ bản quyền trên môi trường số: Tạo điều kiện để các sản phẩm sáng tạo trở thành nguồn lực phát triển

Bảo vệ bản quyền trên môi trường số: Tạo điều kiện để các sản phẩm sáng tạo trở thành nguồn lực phát triển

(CLO) Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, nền tảng số và dữ liệu lớn đang khiến tài sản trí tuệ văn hóa được tạo ra, lan truyền và khai thác với tốc độ chưa từng có, đồng thời làm gia tăng nguy cơ sao chép, phát tán và xâm phạm bản quyền. Định danh, truy vết, bảo vệ quyền và biến tài sản trí tuệ thành nguồn lực kinh tế đang trở thành yêu cầu cấp thiết của quá trình phát triển văn hóa số.

Tòa soạn cần làm gì khi nhà sáng tạo nội dung ngày càng mạnh?

Tòa soạn cần làm gì khi nhà sáng tạo nội dung ngày càng mạnh?

(CLO) Sự phát triển của các nhà sáng tạo nội dung đang buộc các tòa soạn và thương hiệu truyền thông truyền thống phải nhìn lại vai trò của mình. Khi một cá nhân có thể tự sản xuất, phân phối và xây dựng cộng đồng riêng trên YouTube, Instagram hay TikTok, lợi thế của tòa soạn không còn đơn giản nằm ở khả năng đưa nội dung đến công chúng.

Khi thông tin trở nên dư thừa, báo chí còn lại gì?

Khi thông tin trở nên dư thừa, báo chí còn lại gì?

(CLO) Khi mạng xã hội phá vỡ độc quyền thông tin, còn AI khiến nội dung có thể được tạo ra với tốc độ và quy mô chưa từng có, vấn đề vì thế không còn nằm ở việc báo chí có thể đưa ra bao nhiêu thông tin, mà ở câu hỏi khó hơn: giữa một thế giới đã dư thừa thông tin, báo chí còn tạo ra giá trị gì?

Cỡ chữ bài viết: