Doanh nghiệp vượt khó
Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê (GSO), năm 2023, thế giới có nhiều biến động phức tạp, khó lường về cả kinh tế, chính trị, xã hội, tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp trong nước.
Không những vậy, nền kinh tế Việt Nam nói chung, các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng tuy có nền tảng phát triển qua hơn 35 năm Đổi mới, nhưng vẫn đang trong quá trình chuyển đổi.
Đồng thời, quy mô nền kinh tế còn khiêm tốn, sức cạnh tranh chưa cao, nguồn lực còn hạn chế, độ mở nền kinh tế lớn nên bị tác động nhiều bởi diễn biến tình hình kinh tế bên ngoài.
| Theo dự báo của GSO, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường năm 2024 dự kiến sẽ vẫn tăng so với cùng kỳ năm 2023, tuy nhiên mức tăng này kỳ vọng sẽ hạ nhiệt đáng kể so với giai đoạn ảnh hưởng của dịch COVID-19 kéo dài. Dự kiến con số này tăng khoảng 3,5% so với cùng kỳ năm 2023, tương đương hơn 178.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Trong đó, có khoảng 10% là số lượng doanh nghiệp thực hiện thủ tục giải thể, thực sự chấm dứt hoạt động và rời khỏi thị trường. |
Dù vậy, tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong nước năm 2023 tiếp tục có tín hiệu phục hồi. Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận các doanh nghiệp hiện nay gặp không ít khó khăn, vướng mắc như nhận định “phải gồng mình trong tình cảnh đầy khốc liệt”.
Theo GSO, bức tranh về tình hình đăng ký doanh nghiệp trong năm 2023 tiếp tục là điểm sáng trong bức tranh toàn cảnh của nền kinh tế Việt Nam năm 2023.
Nếu quý I/2023 tuy có sự sụt giảm về số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với 33.905 doanh nghiệp, giảm 2% so với cùng kỳ năm 2022 nhưng vẫn gấp 1,02 lần so với mức bình quân theo quý giai đoạn 2017 - 2022.
Trong các quý tiếp theo, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, kịp thời, ban hành nhiều chính sách, giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp và hoạt động sản xuất kinh doanh, số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới có đà phục hồi ấn tượng, luôn ở mức trên 40 nghìn doanh nghiệp, là mức cao nhất theo quý từ trước tới nay.
Quý IV/2023 có 42.952 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm 2022, gấp 1,3 lần so với mức bình quân theo quý giai đoạn 2017 - 2022.
Như vậy, số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới năm 2023, với 159.294 doanh nghiệp, tăng 7,2% so với cùng kỳ năm 2022. Đây là lần đầu tiên chạm mức kỷ lục, gần 160.000 doanh nghiệp. Con số này thực sự ấn tượng khi gấp 1,2 lần mức bình quân giai đoạn 2017 - 2022 và tăng 4,6% so với ước thực hiện cả năm 2023.
Bên cạnh đó, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động trong năm 2023 đạt 58.412 doanh nghiệp, qua đó góp phần đưa số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường tiếp tục ở mốc trên 200.000 doanh nghiệp, tăng 4,5% so với cùng kỳ năm 2022 và gấp 1,3 lần số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong năm qua.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, ông Trần Quốc Phương - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, với 160.000 doanh nghiệp mới thành lập và hơn gần 59.000 doanh nghiệp quay lại thị trường trong năm 2023, là điều hết sức bất ngờ và nằm ngoài dự báo. Điều này thể hiện rõ sức sống của doanh nghiệp Việt Nam rất mạnh mẽ. Họ đang có niềm tin vào triển vọng đất nước. Họ chớp lấy mọi cơ hội để đầu tư và kinh doanh, qua đó đóng góp cho kinh tế - xã hội đất nước.
“Như vậy, đến nay chúng ta đã có khoảng 920.000 doanh nghiệp. Chúng tôi dự kiến sang 2024, Việt Nam sẽ đạt một mốc 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Đây cũng là một mốc hết sức ý nghĩa trong năm tới” - Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết.
Nhưng vẫn cần thêm các giải pháp hỗ trợ
Trong báo cáo chuyên đề khảo sát tình hình doanh nghiệp cuối năm 2023 và nhận định bối cảnh kinh doanh năm 2024, Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng nhấn mạnh, mặc dù thời kỳ khó khăn của các doanh nghiệp vẫn đang tiếp diễn nhưng niềm tin đã quay trở lại.
Ban IV cũng chỉ ra rằng, trong hơn 2.700 doanh nghiệp tham gia khảo sát, phần đông doanh nghiệp đánh giá tích cực đối với tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam và họ có dự định mở rộng chuỗi sản xuất kinh doanh trong thời gian tới.
Tuy nhiên, sau 2 năm COVID-19 và 2 năm kinh tế biến động, cộng đồng doanh nghiệp vẫn mong chờ vào các giải pháp hỗ trợ của Chính phủ. Nếu không được vun đắp kịp thời, sức lực của doanh nghiệp sẽ cạn kiệt.
“Vì thế, năm 2024 là thời điểm cần tiếp tục khoan thư sức dân, sức doanh nghiệp hơn bao giờ hết để nuôi dưỡng niềm tin và năng lực phục hồi của doanh nghiệp cũng như tổng thể nền kinh tế” - Ban IV nhận định.
Với thực tiễn tình hình, Ban IV đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ một số vấn đề cơ bản, như cải cách, giải quyết triệt để những vấn đề nội tại của nền kinh tế cũng như của mô hình phát triển để tạo ra các động lực phát triển mới.
Đồng thời, Ban IV đề xuất Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng quan trọng; phát triển nhân lực công nghệ cao, đặc biệt trong ngành bán dẫn, công nghệ xanh…; xây dựng nền hành chính, quản trị công kỷ cương; xây dựng các chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân một cách thực chất và thúc đẩy doanh nghiệp dân tộc dẫn dắt tăng trưởng; và chuyển đổi nền kinh tế theo hướng xanh và tuần hoàn.
Tương tự, bà Nguyễn Thị Hương - Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cho rằng, năm 2023, khó khăn, thách thức còn rất lớn, nhất là từ những yếu tố bất lợi từ bên ngoài và những hạn chế, bất cập nội tại đã kéo dài nhiều năm. Do đó, để doanh nghiệp vượt qua khó khăn, Việt Nam cần tận dụng thời cơ, phục hồi và phát triển nhanh, bền vững, tạo động lực quan trọng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong năm 2024.
“Sản xuất kinh doanh, đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn, sức chống chịu của doanh nghiệp bị bào mòn, hậu quả và tác động của dịch COVID-19 tiếp tục kéo dài, cộng hưởng với những khó khăn, thách thức mới từ đầu năm 2023 đến nay” - lãnh đạo của GSO nêu.
Tổng cục Thống kê cũng đưa ra một số khuyến nghị hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp hồi phục tăng tốc trong năm 2024. Đơn cử, GSO khuyến nghị tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm và các chính sách khác góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối và hệ thống ngân hàng.
Thứ hai, GSO kiến nghị tập trung tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, nhất là cần quan tâm phục hồi, phát triển các ngành công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo, sản xuất chip bán dẫn, công nghiệp phụ trợ.
Bên cạnh đó, GSO kiến nghị tổ chức thực hiện hiệu quả các giải pháp tháo gỡ và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững; khuyến khích phát triển sản phẩm bất động sản đáp ứng nhu cầu lớn của xã hội như: nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá phù hợp. Hoàn thiện, duy trì thường xuyên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.
Định Trần
