Nhà báo Văn Hiền: Tôn thờ sự thật trong từng câu chữ

Nhà báo Văn Hiền: Tôn thờ sự thật trong từng câu chữ

(Congluan.vn)- Từ chữ tâm của người làm báo, xúc động trước sự hy sinh của những người đồng nghiệp, ông lặn lội đi khắp mọi miền Tổ quốc, sang cả Lào, Campuchia để tìm nguồn tin, dựng lại những chân dung nhà báo – liệt sỹ và vừa cho ra đời cuốn sách “Khoảnh khắc và mãi mãi”. Báo Nhà báo và Công luận đã có cuộc phỏng vấn nhà báo Văn Hiền, 65 tuổi- nguyên là Phó tổng biên tập báo Nghệ An, hiện là Trưởng đại diện của Văn phòng Hội Nhà báo Việt Nam khu vực Bắc Trung Bộ tại Nghệ An để hiểu hơn về cuộc hành trình ý nghĩa này của người cầm bút…

 Nhà báo Văn Hiền

Muốn viết báo thì phải “sống” đã

+ Được biết, hơn 15 năm qua, ông đã dành phần lớn thời gian, tâm sức để lặn lội khắp mọi miền Tổ quốc, tìm gặp lại những nhân chứng, thủ trưởng cũ của những nhà báo đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc để dựng lại chân dung họ…Cụ thể câu chuyện lặn lội này như thế nào, thưa nhà báo?

- Ý tưởng về chủ đề này tôi bắt đầu từ năm 1993 nhưng phải đến năm 1995, tôi mới đặt bút viết. Bởi lẽ, tìm kiếm tư liệu, nguồn tin để viết về những chân dung nhà báo liệt sỹ này là vô cùng phức tạp, khó khăn. Nhân vật đầu tiên của tôi là nhà báo, liệt sỹ Vũ Hiến, công tác tại Báo Quân chủng Hải quân. Về Hải Phòng gặp được vợ ông, hiểu hơn về trăn trở của bà khi không tìm được mộ chồng, ngoài thông tin hi sinh tại chiến trường  campuchia. Sau đó, tôi bỏ công lục tìm lại các tài liệu và được biết thêm, Vũ Hiến hy sinh trong đoàn quân tham gia tình nguyện giúp Campuchia diệt họa Pôn Pốt. Sau đó, tôi tìm gặp Chuẩn đô đốc, Trung tướng Nguyễn Văn Tình và được nghe kể chi tiết về sự hi sinh của nhà báo Vũ Hiến, giữa mịt mù khói lửa anh liên tục bấm máy ảnh và ngã xuống như một tia chớp trên tháp pháo, hai bàn tay vẫn nắm chặt máy ảnh. Sau đó, tôi hành hương đến Va Lung, nơi Vũ Hiến đã ngã xuống để viết bài báo “Chớp sáng trước cửa ngõ Kông Pông Xom”, dựng lại chân dung nhà báo Vũ Hiến hi sinh trong tư thế dũng mãnh của người lính trước cửa ngõ tiến vào giải phóng thủ đô Phnom Penh, sào huyệt cuối cùng của nạn diệt chủng Pôn Pốt. Tôi càng bất ngờ khi biết thông tin, hiện cả nước có 380 nhà báo liệt sĩ chưa tìm được hài cốt, trong đó có 66 nhà báo nữ…Điều đó lại tiếp tục là động lực, là sức mạnh thôi thúc tôi đi tiếp, viết tiếp và nối dài cuộc hành trình vẽ chân dung họ.

+ Có những chân dung nhà báo liệt sĩ, để phục dựng một cách sinh động và chân thực, ông đã lặn lội hàng nghìn cây số, mất hàng năm trời để tìm hiểu cặn kẽ từng chi tiết. Có kỉ niệm nào đáng nhớ trong cuộc hành trình ấy không, thưa ông?

- Đâu phải chỉ năm trời, hầu hết là tôi phải dành khoảng 2 năm cho một chân dung, thậm chí có nhà báo phải mất 6 năm mới viết xong. Họ đã ngã xuống trong lửa đạn, lại đều là những lực lượng tác nghiệp độc lập nên để biết được những thông tin về họ, sự hy sinh của họ là chuyện không dễ dàng. Bất cứ nhân vật nào tôi cũng phải tìm gặp tới 3, 4 nhân chứng, người thân, đồng chí, thủ trưởng đơn vị… Chẳng hạn như nhà báo liệt sỹ Nguyễn Minh Tâm, tôi mất 6 năm trời để tìm kiếm thông tin, hoàn thiện tác phẩm. Đây là nhà báo quê ở Hà Nội, phóng viên báo Hà Nội mới, tình nguyện vào bộ đội, ở đơn vị đặc công của Biệt động Sài Gòn. Ông chiến đấu và hy sinh vào đợt 2, năm 1968 tại 18 thôn Vườn Trầu, huyện Hooc Môn, Bà Rịa. Để tìm hiểu về nhà báo này tôi đã phải tiếp cận đồng nghiệp ở báo Hà Nội Mới, gặp thiếu tướng Trần Văn Phụng - Tư lệnh trưởng Lực lượng Vũ trang khu Sài Gòn Gia Định, sau này là Tư lệnh Trưởng Quân Khu 7 để được nghe kể về nhân vật. Tậm chí, tôi còn phải tìm đến gặp cả người yêu của nhà báo Tâm tên là Đào Thị Vân làm việc ở Cơ khí Hà Nội để hiểu hơn về con người ấy, liệt sỹ ấy.

+ Viết về chân dung rất khó, chân dung nhà báo- liệt sỹ (những người đã hy sinh) còn khó hơn nhiều. Để có một tác phẩm xúc động, đi vào lòng người như thế, điều quan trọng nhất cần có của người làm báo là gì thưa ông?

- Nếu để nói về chuyện tác nghiệp, cuộc đời cầm bút, tôi luôn tôn thờ sự chân thực trong từng câu chữ. Khi viết về các anh, những liệt sĩ đã ngã xuống vì đất nước, sự chân thực lại càng quan trọng. Khi bắt đầu viết, tôi thường đặt tấm ảnh của họ trước bàn làm việc, khi viết xong tôi treo ảnh vào khung và đặt lên ban thờ. Với tôi họ là những người bạn, đồng nghiệp, những người có công với đất nước, với nghề nghiệp của chúng ta. Tôi nghĩ muốn viết báo thì phải “sống” đã, nghĩa là phải thành tâm, phải có cả sự hy sinh cho nghề nghiệp, cho con chữ, cho nhân vật. Tôi đau đáu nhiều điều nên trong cả giấc mơ, tôi cũng từng mơ thấy những nhà báo, liệt sỹ năm xưa.

Cần lắm sự chung tay của những người làm báo

+ Tôi còn được biết, ông không chỉ viết mà còn bỏ cả công sức, thời gian, tiền bạc ra để giúp đồng nghiệp đòi lại công lý… Thực hư những câu chuyện đó thế nào thưa ông?

Đó là trường hợp của nhà báo Trần Văn Tông, phóng viên Báo Miền Tây Nghệ An. Ông Tông vốn là bộ đội chủ lực ở Quảng Bình, năm 1960, ông xuất ngũ, công tác tại huyện ủy Nghĩa Đàn, sau đó điều động về Báo Miền Tây Nghệ An. Công tác được 4 năm, ông cùng Tổng biên tập mất tích trong trận bom của Mỹ, nhưng chưa được công nhận liệt sĩ. Biết chuyện, tôi tìm đến thân nhân, lên tiếng bằng bài viết “Nhà báo hai lần hy sinh”. Sau đó hàng loạt các tờ báo vào cuộc để tiếp tục giúp đỡ gia đình. Tỉnh ủy Nghệ An chỉ đạo Sở LĐ-TB&XH làm hồ sơ và đến ngày 25/10/2013 nhà báo Trần Văn Tông được công nhận liệt sỹ- trả lại danh dự cho nhà báo và gia đình. Hay như trường hợp của nhà báo Lê Văn Luyện, phóng viên Báo Quân giải phóng Trung Bộ, hy sinh năm 1970 ở Điện Bàn (Quảng Nam), tôi đã lặn lội đi gõ cửa các cơ quan chức năng để làm chế độ chất độc da cam cho con của nhà báo Lê Văn Luyện. Số tiền thu được từ việc bán sách “Khoảnh khắc và mãi mãi” tôi cũng làm sổ tiết kiệm tặng cho thân nhân các gia đình nhà báo liệt sĩ hiện gặp khó khăn.

+ Những công việc ông đã làm rất ý nghĩa nhưng tôi nghĩ cần lắm một sự chung tay của những người đồng nghiệp hôm nay trong cuộc hành trình này?

Đúng vậy. Tôi chỉ mới viết được khoảng 19 nhân vật trong tổng số 380 nhà báo liệt sĩ, còn rất nhiều những nhà báo cần được ghi nhận, nêu danh. Tôi sẽ tiếp tục và cũng mong muốn có những người đồng nghiệp khác đồng hành. Tôi nghĩ các Hội nhà báo địa phương nên đóng góp thêm để xây dựng các bia tưởng niệm người làm báo đã hy sinh ở các chiến trường. Đặc biệt, tôi cũng mong các cơ quan chức năng quan tâm hơn nữa tới họ, giúp đỡ gia đình thân nhân các liệt sỹ hiện đang gặp nhiều khó khăn. Người làm báo với trách nhiệm của mình luôn lên tiếng bảo vệ, giúp đỡ người khác, tại sao chúng ta không lên tiếng vì lẽ phải, vì quyền lợi của đồng nghiệp đã hy sinh, ngã xuống cho độc lập, tự do và danh dự của nhà báo?!

+ Vâng, xin cảm ơn ông!

HÀ VÂN (thực hiện)

Xem thêm

Niềm tin của người dân - thước đo hiệu quả cải cách hành chính

Niềm tin của người dân - thước đo hiệu quả cải cách hành chính

(NB&CL) Mọi cải cách hành chính cuối cùng đều hướng tới mục tiêu củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Nhà nước. Công nghệ có thể rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ ra quyết định, dữ liệu giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn, nhưng nền quản trị hiện đại chỉ thực sự thành công khi người dân cảm thấy được tôn trọng, lắng nghe và phục vụ. 

Kiến tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại

Kiến tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại

(NB&CL) Một nền quản trị quốc gia hiện đại không thể được tạo nên chỉ bằng một bộ máy tinh gọn hơn hay những nền tảng công nghệ mới. Nó đòi hỏi một nền tảng thể chế đủ khả năng mở đường cho phát triển, một bộ máy đủ năng lực biến chính sách thành kết quả và một hạ tầng dữ liệu đủ sức thay đổi phương thức ra quyết định. 

Từ mùa Thu 1945 đến khát vọng Việt Nam 2045

Từ mùa Thu 1945 đến khát vọng Việt Nam 2045

(NB&CL) Tám mươi mốt năm sau mùa Thu 1945, lịch sử đã đi qua biết bao biến động, nhưng có những giá trị càng qua thời gian càng trở nên bền vững. Đó là khát vọng độc lập, ý chí tự quyết vận mệnh dân tộc, tinh thần tự lực tự cường và niềm tin rằng một đất nước, dù từng ở trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, vẫn có thể tự mình đứng dậy, lựa chọn con đường đi tới và làm nên tương lai.

Từ Nhà nước của Nhân dân đến nền quản trị quốc gia hiện đại

Từ Nhà nước của Nhân dân đến nền quản trị quốc gia hiện đại

(NB&CL) Ngày 2/9/1945, giữa Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đó không chỉ là một văn kiện khai sinh một quốc gia độc lập sau nhiều thập niên mất nước, mà còn mở ra một nền tảng chính trị - pháp lý mới cho Nhà nước Việt Nam hiện đại, nơi quyền lực không còn thuộc về một thiểu số cai trị, mà thuộc về Nhân dân; Nhà nước được lập nên để gánh vác việc chung, bảo đảm quyền sống, quyền tự do và hạnh phúc của con người.

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

(NB&CL) Kỷ cương của một xã hội không thể chỉ được giữ bằng quy định và giám sát. Khi con người biết tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng pháp luật và nghĩ đến trách nhiệm với cộng đồng, kỷ cương mới trở thành một phần của đời sống. Từ yêu cầu xây dựng “trật tự tự thân” trong Nghị quyết số 18-NQ/TW, có thể nhìn thấy một mục tiêu sâu xa hơn: Xây dựng một xã hội mà những điều đúng không cần lúc nào cũng phải có người nhắc mới được thực hiện.

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

(NB&CL) Sau 40 năm mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, việc làm và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, mục tiêu cũng thay đổi. Điều chúng ta hướng tới không còn là thu hút nhiều vốn hơn, mà là thu hút những dòng vốn có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp Việt Nam và góp phần xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập sâu rộng. 

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

(NB&CL) Một quốc gia mạnh không chỉ bởi những nguồn lực trong lãnh thổ, mà còn bởi khả năng kết nối và phát huy những tiềm lực đang hiện diện bên ngoài. Trong thế giới mà tri thức, công nghệ, vốn và nhân lực chất lượng cao vận động xuyên biên giới, đường biên địa lý không thể đồng nghĩa với giới hạn của sức mạnh quốc gia.

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

(NB&CL) Chặng đường nửa cuối năm được dự báo vẫn đầy thách thức. Do vậy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm, nền kinh tế phải tháo gỡ được hàng loạt nút thắt nội tại: từ kiểm soát lạm phát, khơi thông điểm nghẽn giải ngân đầu tư công, đến việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý và phục hồi kênh dẫn vốn trung - dài hạn...

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

(NB&CL) Việt Nam có biển từ hàng nghìn năm trước. Nhưng có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử hiện đại, biển lại được đặt vào vị trí trung tâm của tư duy phát triển như lúc này. Điều thay đổi không nằm ở chiều dài hơn ba nghìn cây số bờ biển hay diện tích vùng đặc quyền kinh tế, mà ở cách chúng ta nhìn về biển. Đó cũng là điểm nhấn lớn nhất của Nghị quyết số 20-NQ/TW: Lần đầu tiên biển không còn được đặt trong tư duy phát triển biển, mà được đặt trong tư duy phát triển quốc gia.

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

(NB&CL) Phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là một trong những định hướng lớn được Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Nghị quyết XIV của Đảng) xác định nhằm tạo động lực cho mô hình tăng trưởng mới. Trong bối cảnh Việt Nam (VN) đang xây dựng và từng bước vận hành thị trường carbon, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm phát thải mà còn phải chuyển đổi căn bản tư duy phát triển, coi môi trường là một nguồn lực kinh tế. 

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

(NB&CL) Việt Nam không thiếu chủ trương đúng, cũng không thiếu quyết tâm chính trị. Điều quyết định thành công của một giai đoạn phát triển mới nằm ở khả năng biến những chủ trương ấy thành hành động hiệu quả, để mỗi quyết sách không chỉ dừng lại trên văn bản mà tạo ra những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống. Từ góc nhìn đó, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ bàn về những nhiệm vụ trước mắt, mà còn cho thấy một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy quản trị: đưa năng lực thực thi trở thành nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển mà Đại hội XIV đã xác lập.

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

(NB&CL) Có những cuộc hành trình được đo bằng số ki-lô-mét đã đi, có những công trình được ghi dấu bằng những con số đầu tư hay tốc độ tăng trưởng. Nhưng cũng có những hành trình không thể đo bằng những thước đo thông thường, bởi đích đến của nó không chỉ là một địa điểm, mà là sự trở về của ký ức, của lòng biết ơn và của lương tri. “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một hành trình như thế.

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

(NB&CL) Trong hàng nghìn năm giữ nước của dân tộc Việt Nam, văn hóa luôn là cội rễ và là “vũ khí mềm” đặc biệt để bảo vệ sự tồn tại của dân tộc trước các thế lực xâm lăng. Khi chiến tranh không còn là tiếng súng, mà là cuộc chiến về thông tin, giá trị và biểu tượng, thì văn hóa trở thành tuyến phòng thủ chiến lược. Không gian mạng – một thực thể phi vật lý nhưng có sức ảnh hưởng sâu rộng – đang trở thành mặt trận mới của cuộc đấu tranh giữ nước bằng văn hóa. Trong môi trường đó, việc bảo vệ chủ quyền văn hóa trở nên cấp thiết không kém gì bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Chủ quyền văn hóa trên không gian mạng chính là quyền làm chủ thông tin, giá trị, bản sắc và tâm hồn dân tộc trước làn sóng toàn cầu hóa mạnh mẽ.

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Cỡ chữ bài viết: