Sớm xây dựng liên minh bảo vệ bản quyền giữa các cơ quan báo chí và cơ quan bảo vệ pháp luật

Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập thường trực Báo pháp luật TP. Hồ Chí Minh, chủ trì phiên thảo luận. Diễn giả bao gồm: nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng Biên tập Báo Thanh Niên; nhà báo Phạm Tuấn Anh, Tổng Biên tập Báo Dân trí; nhà báo Dương Văn Quang, phó tổng biên tập Báo Người Lao Động; ông Hoàng Đình Chung, Giám đốc Trung tâm bản quyền số, Hội Truyền thông số Việt Nam; bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền Tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; nhà báo Huỳnh Thị Hoàng Lan, Phó Trưởng Ban Ca nhạc - HTV...

Báo chí bị vi phạm bản quyền dẫn đến suy yếu về kinh tế

Phát biểu khai mạc phiên họp, nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập thường trực Báo pháp luật TP. Hồ Chí Minh cho biết: Theo định hướng phát triển, đến năm 2030, 100% cơ quan báo chí đưa nội dung lên các nền tảng số. Để thực hiện tốt chiến lược này, một trong những thách thức lớn với chuyển đổi số báo chí là vấn nạn vi phạm bản quyền nội dung số. Nếu không bảo vệ được bản quyền báo chí, không thể khuyến khích nhà báo và các cơ quan báo chí đầu tư vào phát triển nội dung.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 1

Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập thường trực Báo pháp luật TP. Hồ Chí Minh.

Nhà báo Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh, bảo vệ bản quyền báo chí còn giúp ngăn chặn hiện tượng ăn cắp các chất liệu báo chí, giả mạo báo chí để lan truyền các thông tin sai lệch, xuyên tạc. Bảo vệ bản quyền là điều kiện tiên quyết để bảo vệ nguồn tài chính của cơ quan báo chí cũng như thực thi hiệu quả các mô hình kinh doanh nội dung số, góp phần giải bài toán về kinh tế báo chí truyền thông ở các cơ quan báo chí hiện nay.

Tuy nhiên vẫn còn những bất cập và phân tán trong việc phân định quyền quản lý Nhà nước về sở hữu trí tuệ và thiếu sự thống nhất cũng như phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị chức năng. Ngoài ra, sự hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân khai thác sử dụng tác phẩm báo chí hiện nay còn chưa nghiêm. Và ở góc độ chủ thể và người sáng tạo nội dung, các nhà báo và cơ quan báo chí cũng còn lúng túng và chưa thật sự quyết liệt trong bảo vệ quyền lợi của mình.

Đánh giá về vấn đề vi phạm bản quyền hiện nay, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng Biên tập Báo Thanh Niên cho rằng: Vấn đề vi phạm bản quyền hình thành một vòng luẩn quẩn, đó là báo chí bị vi phạm bản quyền dẫn đến suy yếu về kinh tế, từ đó phải chạy theo thị hiếu cơ bản của bạn đọc và phụ thuộc thêm vào quảng cáo, dẫn đến giảm nguồn lực đầu tư cho báo chí chất lượng.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 2

Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng Biên tập Báo Thanh Niên.

Hệ quả là hầu hết các cơ quan báo chí đều chạy một hướng dễ dãi, dẫn đến nhu cầu bảo vệ bản quyền trở nên “không cần thiết”. Bởi cần gì bản quyền nữa nếu các báo và tạp chí đều cùng cung cấp những tin tức cơ bản một màu như nhau, và hơn kém chỉ là cách giật tít sao cho tăng được view?

Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn kiến nghị: chúng ta cần nghiên cứu hình thành được một liên minh bản quyền báo chí? Một liên minh của tất cả các cơ quan báo chí để hiệu lực thực tế của nó mang tính bao trùm. Đây liên minh giữa các cơ quan báo chí và các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan quản lý báo chí - truyền thông cũng như các doanh nghiệp, tổ chức có lợi ích trong ngành báo chí - truyền thông. 

"Liên minh phải thống nhất được những “luật chơi” có tính bắt buộc với tất cả các bên và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền “bảo chứng” cũng như đứng ra làm “trọng tài” phân xử khi cần đưa ra những quyết định chế tài. Ngoài ra, cần phát huy tính chất “hiệp hội” của liên minh để một số chế tài không nhất thiết thông qua cơ quan quản lý nhà nước mà vẫn đạt được hiệu quả răn đe" nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn chia sẻ.

Không tạo thành một thói quen trong việc vi phạm bản quyền

Bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền Tác giả cho biết, sản phẩm báo chí ở Việt Nam là đối tượng được bảo hộ bản quyền theo Luật Sở hữu trí tuệ, thậm chí được bảo vệ ở tất cả các nước trên thế giới (Việt Nam là một trong các thành viên tham gia một số công ước). Công nghệ 4.0 có nhiều lợi ích, tạo ra nhiều cơ hội trong việc tiếp cận sản phẩm báo chí. Nhưng nó cũng tạo ra những thách thức cho chủ sở hữu có các tác phẩm báo chí.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 3

Bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền Tác giả.

Bà Phạm Thị Kim Oanh nhấn mạnh, "câu hỏi đặt ra là chúng ta, mỗi người làm báo đã tôn trọng quyền của những người khác chưa? Chúng ta có tôn trọng khi lấy nội dung tác phẩm báo chí khác ghi rõ nguồn hay chưa? Đây là gợi ý mà tôi nghĩ các tòa soạn cần rà soát trong quá trình thực hiện".

"Các mạng xã hội lấy sản phẩm báo chí của chúng ta, nhưng trước tiên tôi thấy rằng bản thân các anh chị báo chí chúng ta cũng cần tôn trọng, phải tạo ra những sản phẩm sạch cho riêng mình... Mỗi người làm báo muốn tác phẩm báo chí của mình được bảo vệ, điều đầu tiên cần thực hiện các quy định mà pháp luật đã được ban hành, nếu xuề xoà, nghĩ rằng chỉ là báo nọ lấy của báo kia, cho rằng tất cả cũng là đồng nghiệp. Tuy nhiên nếu chúng ta không làm nó sẽ thành một thói quen trong việc vi phạm bản quyền mà không bị xử lý gì hết, tôi mong rằng sau Hội Báo lần này chúng ta sẽ làm mạnh mẽ hơn" Phó Cục trưởng Cục Bản quyền Tác giả chia sẻ thêm.

Nói về vấn đề vi phạm bản quyền báo chí trên các nền tảng mạng xã hội, nhà báo Phạm Tuấn Anh, Tổng Biên tập Báo Dân trí cho biết: Nhiều fanpage như Không Sợ Chó, Theanh28... có số lượng người đăng ký lớn, sử dụng nội dung, hình ảnh của các bài báo Dân trí và nhiều tờ báo khác để đăng tải nhằm kéo lượt xem, tương tác, từ đó khai thác quảng cáo, thu lợi nhuận mà không phải trả bất kỳ khoản phí nào.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 4

Nhà báo Phạm Tuấn Anh, Tổng Biên tập Báo Dân trí.

Hành vi vi phạm đã phát triển theo hướng tinh vi hơn, đặc biệt trên các nền tảng sử dụng video ngắn như Tiktok, Facebook Reels và Youtube. Những đối tượng này thay vì dẫn lại toàn bộ thì trích dẫn, đăng tải một phần nội dung. Rất nhiều trường hợp, khi phóng viên hoặc người có trách nhiệm của báo liên hệ nhắc nhở, họ lập tức chặn– cắt liên hệ, để người có trách nhiệm không thể phản hồi, tố cáo sai phạm.

Chia sẻ kinh nghiệm về thực hiện những giải pháp bảo vệ bản quyền ở cơ quan mình, nhà báo Phạm Tuấn Anh chia sẻ: Cần chủ động đấu tranh công khai, trực diện các cá nhân và tổ chức có hành vi vi phạm bản quyền trên báo chí Ủy quyền cho bên thứ 3 (luật sư, tổ chức hành nghề luật, tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp được cấp phép) nhằm bảo vệ quyền lợi của mình theo cách chuyên nghiệp nhất.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 5

Các diễn giả dự tọa đàm chủ đề "Bảo vệ bản quyền báo chí trong kỷ nguyên số".

Ngoài ra, cũng nên hình thành trung tâm bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí có sự tham gia của các bên báo chí, công nghệ và cơ quan quản lý Nhà nước.

Cần mạnh tay sử dụng công cụ pháp lý

Tại phiên thảo luận, nhà báo Dương Quang, Phó Tổng Biên tập báo Người Lao Động cho biết, báo đã giăng “ăng-ten” khắp nơi để nắm bắt được các trường hợp tác phẩm của mình bị sử dụng trái phép.

Nhà báo Dương Quang chia sẻ: giữa năm 2023, phóng viên ảnh Báo Người Lao Động đã bắt gặp một bức ảnh quý của mình có mặt trong biển quảng cáo nhãn hàng của một tập đoàn lớn nước ngoài. Biết đích xác là ảnh của mình, anh đã nhờ luật sư tư vấn và phản ánh với tập đoàn nước ngoài. Trải qua nhiều bước thương lượng, lập hợp đồng mua bán ảnh; cuối cùng, đến cuối năm 2023, tập đoàn ấy phải trả nhuận ảnh hàng trăm USD cho phóng viên.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 6

Nhà báo Dương Quang, Phó Tổng Biên tập báo Người Lao Động.

Hay mới đây đến đầu năm 2024, khi báo Người Lao Động đăng phóng sự ảnh về một lễ hội ở huyện Châu Thành, tỉnh Long An với một series gần 50 tấm hình và những shot quay đặc sắc. Tuy nhiên, phóng sự ảnh này bị lấy lại, xử lý cho khác nguyên gốc, phát trên fanpage, kênh Youtube và TikTok của một đài phát thanh - truyền hình tầm cỡ cấp tỉnh ở miền Tây Nam Bộ.

“Họ đã biến phóng sự ảnh này thành video, đưa AI tự động đọc text, toàn bộ ảnh tĩnh được xử lý lại dạng flash nhằm né bị Google "đập gậy" bản quyền, đặc biệt là không hề ghi nguồn dẫn” nhà báo Dương Quang thêm và cho biết, qua kiểm tra, đài phát thanh - truyền hình này chưa được báo Người Lao Đông cho phép khai thác lại tác phẩm. Nếu có được cho phép thì các cơ quan, đơn vị khác không được tự ý thay đổi nội dung, xáo trộn bố cục, đặt lại tiêu đề, ảnh và chú thích ảnh mà phải ghi rõ nguồn “theo Báo Người Lao Động”, kèm link.

Phó Tổng Biên tập báo Người Lao Động cho rằng, cần mạnh tay sử dụng công cụ pháp lý đối với những cá nhân, tổ chức ngoài ngành báo chí - truyền thông, kể cả các báo - đài đồng nghiệp có hành vi khai thác trái phép tác phẩm của mình nhằm thu lợi riêng.

Ứng dụng công nghệ nâng cao khả năng hỗ trợ đăng ký bản quyền

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 7

Ông Hoàng Đình Chung, Giám đốc Trung tâm bản quyền số (Hội Truyền thông số Việt Nam).

Trong phần tham luận của mình, ông Hoàng Đình Chung, Giám đốc Trung tâm bản quyền số (Hội Truyền thông số Việt Nam) cho rằng, hiện nay, tài sản số trong lĩnh vực báo chí đã được hình thành.

Ông Chung cho biết, các hình thức đánh cắp tài sản trên nền tảng số điển hình bao gồm: Chiếm đoạt quyền tác giả; mạo danh tác giả; phân phối, xuất bản tác phẩm giả mạo; sửa chữa, cắt xén, xuyên tạc tác phẩm không có sự đồng ý của tác giả; sao chép tác phẩm không có sự đồng ý; làm tác phẩm phái sinh không có sự đồng ý; sử dụng tác phẩm nhưng không trả tiền bản quyền với chủ sở hữu.

Việc ứng dụng công nghệ sẽ có khả năng hỗ trợ đăng ký bản quyền, kiểm duyệt và phân phối nội dung tự động, liên kết truyền thông nội dung số; hỗ trợ pháp lý, phát hiện và cảnh báo vi phạm.

"Thời gian qua Trung tâm bản quyền số đã xây dựng Trục bản quyền số quốc gia giúp các đơn vị có thể tham gia vào các hoạt động bảo vệ bản quyền", ông Chung thông tin.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 8

Nhà báo Huỳnh Thị Hoàng Lan, Phó Trưởng Ban Ca nhạc - HTV.

Chia sẻ về những khó khăn, bất cập về pháp lý hiện nay, nhà báo Huỳnh Thị Hoàng Lan, Phó Trưởng Ban Ca nhạc - HTV chia sẻ: Pháp luật về sở hữu trí tuệ trên đường hoàn thiện, chưa có quy định chi tiết, đôi khi gây mơ hồ trong cách hiểu và áp dụng, trong khi đó nhận thức về bản quyền còn thấp. Hình thức vi phạm bản quyền trên hạ tầng số ngày càng tinh vi và phức tạp.

Nhà báo Huỳnh Thị Hoàng Lan cho rằng, chúng ta cần có đội ngũ chuyên trách. Các cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục cụ thể hóa các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, tạo cơ sở cho việc thực thi bản quyền trên hạ tầng truyền hình và hạ tầng số và đảm bảo quyền lợi cho các cơ quan báo chí trong khi thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Ngoài ra, các đài truyền hình cần liên kết, hợp tác với nhau trong sản xuất và khai thác nội dung số nhằm tận dụng các thế mạnh của các hạ tầng, giảm thiểu xung đột bản quyền.

som xay dung lien minh bao ve ban quyen giua cac co quan bao chi va co quan bao ve phap luat hinh 9

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm dự phiên thảo luận với chủ đề "Bảo vệ bản quyền báo chí trong kỷ nguyên số".

Xem thêm

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

(CLO) Tại Giải Báo chí viết về gương người tốt, việc tốt tỉnh Hà Tĩnh năm 2026, tác phẩm “Đậu Văn Mân, người ‘chở yêu thương, neo niềm tin’ giữa mùa giông lũ” của nhà báo Trần Phong (Báo Nhà báo & Công luận) đã vinh dự đạt giải C, góp phần lan tỏa những cống hiến thầm lặng vì cộng đồng.

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Trong không gian phát triển mới, Quảng Trị đang đứng trước nhiều cơ hội bứt phá với các trụ cột năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp xanh. Cùng với đó, vai trò của báo chí không chỉ dừng ở việc thông tin mà ngày càng được đặt ra ở yêu cầu phát hiện, phản ánh, kết nối và lan tỏa những giá trị phát triển từ cơ sở.

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

(CLO) Từ một video về vụ sập cầu Baltimore thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi chỉ trong một ngày, Daily Mail nhận ra tiềm năng của tin tức trên TikTok. Thay vì tiếp tục chạy theo những nội dung lan truyền nhất thời, tờ báo Anh đầu tư vào đội ngũ sáng tạo chuyên nghiệp và các định dạng video có thể duy trì lâu dài.

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

(CLO) Là một gương mặt có dấu ấn trong đời sống báo chí, tư tưởng và văn hóa Việt Nam đương đại, trưởng thành từ thực tiễn chiến tranh, gắn bó lâu dài với Báo Nhân Dân, từng đảm nhiệm những trọng trách trong công tác báo chí, lý luận và quản lý, Nguyễn Hồng Vinh còn làm thơ, nghiên cứu về văn hóa, con người.

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

(CLO) Mediacorp, đơn vị sở hữu kênh tin tức CNA của Singapore, đã thiết kế lại ứng dụng và website theo hướng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, giúp độc giả khám phá nhiều nội dung hơn và tương tác sâu hơn. Những thay đổi này mang lại kết quả tích cực, trong đó lượt nghe podcast trung bình hằng tháng tăng 84%, số lần nhấp vào trang chủ trên ứng dụng tăng 54%.

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

(CLO) Trước sự cạnh tranh từ những người sáng tạo nội dung và làn sóng thông tin do AI tạo ra trên TikTok, tờ VG của Na Uy lựa chọn đặt nhà báo và uy tín báo chí làm trọng tâm chiến lược tiếp cận độc giả trẻ. Cách làm này giúp lượt xem trung bình mỗi video tăng 74% trong một năm.

Cỡ chữ bài viết: