Trí tuệ nhân tạo giúp World Cup 2022 phát hiện việt vị như thế nào?

SAOT hoạt động như thế nào?

VCK World Cup 2022 đã diễn ra được khoảng một nửa chặng đường. Và có thể nói, công nghệ việt vị mới này đang là một điểm nhấn tại giải đấu năm nay, khi nó giúp các trong tài xác định tình huống nhanh hơn hẳn so với VAR  - công nghệ vốn chỉ dựa vào băng ghi hình, sự phân tích khá thủ công và sự quan sát bằng mắt thường của các trọng tài.

tri tue nhan tao giup world cup 2022 phat hien viet vi nhu the nao hinh 1

Công nghệ việt vị bán tự động (SAOT) đang phát huy hiệu quả ở VCK World Cup 2022. Ảnh: FIFA

Hệ thống này được gọi là công nghệ việt vị bán tự động (SAOT). Nó có 12 camera gắn trên nóc SVĐ để theo dõi đường bóng và chuyển động của từng cầu thủ. SAOT sử dụng trí thông minh nhân tạo để nhận biết cầu thủ và trái bóng, tính toán vị trí của họ với tần suất 50 lần mỗi giây.

Một cảm biến được gắn vào quả bóng chính thức của World Cup ở Qatar, được gọi là Al Rihla - tiếng Ả Rập có nghĩa là "Hành trình" - cho phép SAOT so sánh chính xác thời điểm quả bóng được chuyền đi với vị trí của hậu vệ cuối cùng và tiền đạo đối phương - 3 yếu tố để xác định một tình huống việt vị.

Mức độ chính xác này là chìa khóa để giải quyết các tình huống khó mà trước đây thường được mô tả “nhạy cảm” mà trong đó trọng tài khó có thể chắc chắn nên thổi việt vị hay không. Đôi khi một bàn thắng và thậm chí là kết quả của cả trận đấu có thể phụ thuộc vào quyết định “cảm tính” này.

Nhưng giờ, bất cứ khi nào SAOT phát hiện lỗi việt vị nhờ trí tuệ nhân tạo, một tính hiệu sẽ xuất hiện trong phòng VAR. Sau đó, trọng tài VAR sẽ thông báo cho trọng tài chính, người sẽ có tiếng nói cuối cùng. Đó là lý do tại sao hệ thống được coi là "bán tự động". Và cho đến nay, công nghệ này đã hoạt động rất hiệu quả và có thể nói chính xác gần như tuyệt đối.

Bản nâng cấp của VAR

Trong các trận đấu mà hệ thống trợ lý trọng tài video (VAR) được sử dụng, phải mất khoảng 70 giây để phát hiện lỗi việt vị - lâu hơn nhiều so với SAOT. Sử dụng công nghệ VAR, các trọng tài phải tự tìm ra thời điểm tình huống diễn ra (ví như khi nào trái bóng được chuyền đi) và tự phải vạch ra đường việt vị.

Với SAOT, tất cả những gì các trọng tài phải làm bây giờ chỉ là công nhận lỗi việt vị do hệ thống đưa ra, giống cách công nhận bàn thắng thông qua công nghệ Goal-line vốn đã quá quen thuộc và đã được chứng minh chính xác tuyệt đối trong nhiều năm qua.

tri tue nhan tao giup world cup 2022 phat hien viet vi nhu the nao hinh 2

Việc xác định đâu là trái bóng, đâu là cầu thủ hay trọng tài là quá dễ dàng với AI. Ảnh: FIFA

Theo trang web của FIFA, quy trình xác định việt vị mới "chỉ diễn ra trong vòng vài giây, có nghĩa là các quyết định việt vị có thể được đưa ra nhanh hơn và chính xác hơn".

Nếu trọng tài xác nhận đề xuất của SAOT, hệ thống sẽ tạo hoạt ảnh 3D về lỗi việt vị và được phát trên một màn hình lớn trong SVĐ để NHM có thể xem lý do tại sao lại quyết định được đưa ra. Theo FIFA, hệ thống SAOT đã được thử nghiệm trong 3 năm và hiện là "hệ thống hỗ trợ việt vị chính xác nhất dành cho các trọng tài VAR".

Làm thế nào AI phân biệt con người và đồ vật?

Công nghệ SAOT xác định các vị trí việt vị từ dữ liệu và video thông qua một trường giả lập trí tuệ nhân tạo. Hãy tưởng tượng rằng bạn là một chiếc máy tính và bạn không thể nhìn giống như con người. Đôi mắt của bạn được thay thế bằng máy ảnh kỹ thuật số nhận ánh sáng và biến thông tin đó thành dữ liệu. Dữ liệu này thường xuất hiện dưới dạng một bảng giá trị khổng lồ, chính xác đến từng pixel.

Điều này hẳn sẽ khiến nhiều người liên tưởng đến một số loại mũ mà phi công sử dụng trên các loại máy bay siêu thanh, khi thay vì nhìn bằng mắt thường phi công sẽ nhìn cảnh vật xung quanh qua các lớp camera siêu tinh vi, giúp họ có thể nhìn được mục tiêu hàng km dưới mặt đất và dù đang di chuyển với tốc độ hàng nghìn km/h. Bởi vậy, việc xác định lỗi việt vị trong bóng đá có thể nói là quá dễ dàng với AI, khi dữ liệu còn được phân tích bằng trí tuệ nhân tạo, chứ không phải bởi con người.

Còn việc xác định đâu là đồ vật và đâu là con người thực ra là một trong những thứ tốt nhất mà trí tuệ nhân tạo có thể làm. Các nhà khoa học dữ liệu đã phát triển các kỹ thuật khác nhau để tiếp cận vấn đề này. Trong đó có công nghệ được gọi là mạng thần kinh tích chập (CNN). Bạn có thể xem quy trình này diễn ra như thế nào trên trang web phân tích đồ họa do Adam Harley, một nhà nghiên cứu tại Đại học Stanford, thực hiện.

tri tue nhan tao giup world cup 2022 phat hien viet vi nhu the nao hinh 3

AI có thể phân biệt được hàng trăm, hàng nghìn người trong đám đông. Ảnh: AFP

CNN hoạt động bằng cách phát hiện các đối tượng theo từng lớp. Nói một cách dễ hiểu thì cách thức hoạt động của công nghệ này giống như bạn đang đứng trong một căn phòng tối đen như mực và xác định một vật thể. Đầu tiên bạn sẽ chạm vào xem "nó cứng hay mềm?". Và sau khi thực hiện nhiều lần dò xét thì đến một lúc nào đó, bạn sẽ thu thập đủ thông tin để có thể đoán đối tượng là gì.

Nếu bạn đã biết rằng vật thể này có lông, bốn chân và tai nhô lên, thì hẳn bạn sẽ dễ dàng trả lời được câu hỏi đó là một con mèo, một cầu thủ hay một trái bóng? Và với trí tuệ nhân tạo thì cả quá trình này sẽ chỉ diễn ra trong tích tắc, bởi các hệ thống máy tính hiện đại có thể xử lý hàng triệu phép tính, thuật toán mỗi giây.

Trí tuệ nhân tạo như SAOT thường dựa trên cơ sở dữ liệu và nguồn video khổng lồ, chứa đầy các đối tượng đã được con người xác định. Và trong trường hợp này, sau khi được tinh chỉnh chuyên sâu và thử nghiệm trong 3 năm, SAOT đã có thể dễ dàng phát hiện và phân biệt cầu thủ, trọng tài và mọi đồ vật trên sân một cách nhanh chóng.

Thậm chí trong tương lai, nếu cả trái bóng lẫn cầu thủ cũng được dán một thiết bị cảm biến thường chỉ mỏng như một lớp băng keo, thì việc xác định việt vị nhờ trí tuệ nhân tạo còn dễ dàng, nhanh chóng và chính xác hơn nhiều!

Bùi Huy

Xem thêm

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

(NB&CL) Trong bối cảnh tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nhiều điểm nóng an ninh kéo dài và kinh tế thế giới đứng trước những biến động khó lường, Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 tại New Delhi, Ấn Độ, được tổ chức trong điều kiện vừa có nhiều cơ hội, vừa đối mặt với không ít thách thức.

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

(CLO) Bảy tháng chiến sự Mỹ - Iran đã tạo ra những tác động kinh tế đối lập. Trong khi các tập đoàn dầu khí, ngân hàng và doanh nghiệp quốc phòng hưởng lợi, thì ngành hàng không, ô tô và người tiêu dùng lại phải gánh những hệ quả nặng nề.

Nếu Houthi kiểm soát cảng Mocha, họ có thể dễ dàng làm tê liệt eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Roya News

Houthi thắng thế ở Yemen, hai 'huyết mạch' năng lượng cùng chịu sức ép

(CLO) Những cuộc giao tranh mới tại Yemen đang tạo thêm một biến số đáng lo cho thị trường năng lượng thế giới. Khi Houthi tiến xuống phía nam và áp sát Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn.

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

(NB&CL) Ngày 11/9/2001 mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Hai mươi lăm năm sau, nhiều mạng lưới từng gây ra những cuộc tấn công chấn động đã bị suy yếu, nhưng khủng bố không biến mất. Mối đe dọa đang chuyển sang những hình thức phân tán hơn, khó nhận diện và khó ngăn chặn hơn.

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

(CLO) Trận lũ quét kinh hoàng trên biên giới Nepal - Tây Tạng một lần nữa cho thấy cuộc sống dưới chân những dãy núi băng giá đang trở nên khó đoán hơn. Khi sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan và các hồ băng tích tụ nước, những khối núi vốn tưởng như bất động có thể bất ngờ giải phóng một dòng thác gồm băng, nước, đá và bùn xuống các thung lũng bên dưới.

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

(CLO) Trong bối cảnh các kênh tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại, chuyến thăm Moscow của Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Richard Gallagher (từ ngày 24-28/8/2026) có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

(CLO) Tại Bắc Kinh, một robot hình người vừa chạy 100m trong 9,39 giây, nhanh hơn kỷ lục 9,58 giây mà Usain Bolt lập năm 2009. Sự kiện làm dấy lên cuộc tranh luận về khả năng biến những màn trình diễn của robot thành giá trị thương mại thực sự cũng như hiệu quả của dòng vốn khổng lồ đang đổ vào ngành này.

Cỡ chữ bài viết: