Người phát ngôn, Đại tá Amadou Abdramane nói trên truyền hình nhà nước rằng hiến pháp đã bị đình chỉ và Tướng Abdourahmane Tchiani sẽ được trao nhiệm vụ điều hành quốc gia tại Tây Phi này.
Tướng Abdourahamane Tchiani, người lãnh đạo mới của Niger, phát biểu trên truyền hình quốc gia ở Niamey vào ngày 28 tháng 7 năm 2023. Ảnh: AFP
Nhiều phe phái trong quân đội Niger được cho là đã tranh giành quyền kiểm soát kể từ khi các thành viên của lực lượng vệ binh bắt giữ Tổng thống Mohamed Bazoum, người được bầu cách đây hai năm.
Niger được coi là đối tác đáng tin cậy cuối cùng của phương Tây trong nỗ lực chống lại các phần tử thánh chiến có liên hệ với al-Qaida và nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) ở khu vực Sahel của châu Phi. Pháp có 1.500 binh sĩ ở nước này, Mỹ và các nước châu Âu khác đã giúp huấn luyện quân đội của quốc gia này.
Cộng đồng kinh tế của các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) đã lên lịch tổ chức một hội nghị khẩn cấp tại thủ đô Abuja của Nigeria vào Chủ nhật để bàn về sự cố nói trên.
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã lên án mạnh mẽ những nỗ lực “nhằm thay đổi chính phủ hợp pháp một cách vi hiến”. Tuyên bố, được tất cả 15 thành viên bao gồm cả Mỹ và Nga nhất trí, kêu gọi “trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện” cho ông Bazoum và bày tỏ lo ngại về tác động tiêu cực của các cuộc đảo chính trong khu vực.
Những người lính nổi loạn, gọi mình là Hội đồng Quốc gia Bảo vệ Tổ quốc, cáo buộc một số quan chức đã hợp tác với các đại sứ quán nước vì mục đích chính trị. Họ nói rằng nó có thể dẫn đến bạo lực và cảnh báo chống lại sự can thiệp quân sự của nước ngoài.
Tổng thống Bazoum đã không từ chức. Không rõ ai được đa số ủng hộ, nhưng đường phố ở thủ đô Niamey hôm thứ Sáu yên tĩnh, với một chút không khí ăn mừng. Một số ô tô bấm còi thể hiện sự đoàn kết với lực lượng an ninh.
Trong khi đó, thủ lĩnh nhóm đánh thuê Wagner, Yevgeny Prigozhin, đã lên tiếng ủng hộ cuộc đảo chính quân sự của Niger và đề nghị để các chiến binh của ông để Niger để "duy trì trật tự".
Thủ lĩnh nhóm đánh thuê Wagner, Yevgeny Prigozhin. Ảnh: Reuters
Phát biểu trên Telegram, Prigozhin nói mình không liên quan đến cuộc đảo chính, nhưng nói rằng đó là khoảnh khắc giải phóng quá hạn từ lâu khỏi thực dân phương Tây.
"Những gì đã xảy ra ở Niger không gì khác hơn là cuộc đấu tranh của người dân Niger với những người thực dân của họ. Với những người thực dân đang cố gắng áp đặt các quy tắc sống của mình đối với họ và các điều kiện của họ và giữ họ ở tình trạng như châu Phi hàng trăm năm trước", Prigozhin tuyên bố.
Niger, một trong những nước nghèo nhất thế giới nhưng cũng nắm giữ một số mỏ uranium lớn nhất, đã tuyên bố độc lập hoàn toàn khỏi cựu thực dân Pháp vào năm 1960.
Hiện một số nhóm chiến binh Wagner vẫn đang hoạt động ở châu Phi, nơi họ vẫn có hợp đồng an ninh ở một số quốc gia như Cộng hòa Trung Phi và đang muốn mở rộng thêm. Hồi đầu tháng này, Prigozhin đã nói rằng các chiến binh của ông nên tập trung cho một "hành trình mới đến châu Phi".
Bùi Huy (theo AP, Reuters, AFP)
